• Gratis verzending vanaf 20,-
  • Bezorging dezelfde dag, 's avonds of in het weekend*
  • Gratis retourneren
  • Poëzie, Bloemlezingen & Letterkunde
  • Literaire essays

Afbeeldingen

montaigne essays nederlandse vertaling

Artikel vergelijken

  • 9789025310462
  • 15 augustus 2019
  • 1480 pagina's

Michel De Montaigne

Samenvatting, productspecificaties, betrokkenen, overige kenmerken, je vindt dit artikel in.

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of ’ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of ’ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

  • Beowulf1952
  • 22 februari 2012

Positieve punten

  • Inspirerend
  • reflecterend

Geschreven bij Essays

Wellicht de meest vooruitstrevende denker van zijn tijd en nog steeds (of weer) actueel. Het boek ligt standaard naast mijn bed en ik geniet er bijna dagelijks van als ik wil reflecteren of opgebeurd wil worden. Het is zijn gevoel voor humor, zijn empathische- en relativeringsvermogen en zijn on-rationele stelling dat onze geest en verhalen een essentieel deel zijn van ons lichaam en dat we met dat lichaam verbonden zijn aan onze omgeving: de maatschappij als geheel en de natuur. In de ‘Essays’ schrijft hij daar niet abstract wetenschappelijk over maar op basis van zijn persoonlijke ervaringen en gevoelens als ondernemer, politicus, reiziger en altijd nieuwsgierig mens. Een echte verhalenverteller, een zak vol leerzame verhalen waaruit ik graag snoep. Ik voel mij thuis bij hem.

  • Noord-Holland
  • 18 mei 2012
  • Meeslepend verhaal

Geschreven bij Perpetua reeks - De essays

De gedachten van Montaigne zijn vooruitstrevend, humanistisch, lekker, normaal en inspirerend. Veel citaten van klassieke wijsgeren als Epictetus, Epifanes, in Montaignes tijd gebruikelijk om flinke stukken over te nemen. Dat maakt het soms wat droog, maar het boek leent zich uitstekend voor wat 'zappen' en continue lezing. Zowel filosofisch als historisch valt veel te halen. Lees ook 'Hoe te leven' van Sarah Bakewell, dan bestel je de Essays zeker.

  • 13 juni 2017
  • Heeft dit artikel gekocht

Negatieve punten

  • ietwat moeilijk taalgebruik

Interessant om zijn ideeen op alledaagse dingente lezen.

  • 2 december 2016

Geschreven bij De essays

Montaigne leefde weliswaar in de 16e eeuw, maar hij schreef in de taal van het volk. Zijn opvattingen en wijze van denken is voor mensen van nu inspirerend. Wat hij bijvoorbeeld zegt over vreemdelingen en de angst voor het onbekende, geschreven in een tijd van heksen verbrandingen, zou verplichte kost moeten zijn voor iedereen, die zijn naasten lief wil hebben. Geen plaats voor fundamentalisten.

  • 18 april 2017
  • goede vertaling

goede vertaling van een boek dat al eeuwen aanspreekt, Montaigne's gedachtegoed is nog springlevend. elke keer een stukje lezen.

  • broekhuizenvorst
  • 16 februari 2021
  • een boek vol levensfilosofie en stof tot nadenken.

De essays is een boek met boeiende levensvragen, filosofische inzichten en kan de lezer verrijken.

  • 23 oktober 2019
  • aantrekkelijk geprijsd

Zou verplichte literatuur voor iedereen moeten zijn

  • heerlijk geschreven
  • 11 februari 2022
  • Interessant

Mooie uitgave, snel geleverd

  • BE 3570 Alken
  • 16 januari 2018
  • Voordelige koop

Wat ik vooral goed vind: voordelige koop, duurzaam.

Kies gewenste uitvoering

Prijsinformatie en bestellen.

We doen er alles aan om dit artikel op tijd te bezorgen. Het is echter in een enkel geval mogelijk dat door omstandigheden de bezorging vertraagd is.

Bezorgopties

We bieden verschillende opties aan voor het bezorgen of ophalen van je bestelling. Welke opties voor jouw bestelling beschikbaar zijn, zie je bij het afronden van de bestelling.

  • Prijs inclusief verzendkosten , verstuurd door bol
  • Ophalen bij een bol afhaalpunt mogelijk
  • 30 dagen bedenktijd en gratis retourneren
  • Dag en nacht klantenservice

De essays

Anderen bekeken ook

De essays

Alle bindwijzen en edities (7)

De essays

Vaak samen gekocht

Daodejing

Rapporteer dit artikel

Je wilt melding doen van illegale inhoud over dit artikel:

  • Ik wil melding doen als klant
  • Ik wil melding doen als autoriteit of trusted flagger
  • Ik wil melding doen als partner
  • Ik wil melding doen als merkhouder

Geen klant, autoriteit, trusted flagger, merkhouder of partner? Gebruik dan onderstaande link om melding te doen.

  • Ik wil melding doen

montaigne essays nederlandse vertaling

Lijst met gekozen artikelen om te vergelijken

  • Waar wil je dit mee vergelijken? Je kan in totaal vier artikelen kiezen. Er is nog plaats voor andere artikelen. ander artikel.

Het Theosofisch Genootschap

  • Onderwerpen
  • Studiegroepen
  • Bibliotheken

Michel de Montaigne – zijn leven en werk

Henk de la Rie

Korte schets van zijn leven

Michel Eyquem, heer van Montaigne, heeft zijn familienaam blijkbaar nooit gedragen. Hij werd geboren op 28 februari 1533 in kasteel Montaigne, bij Bergerac, dat in 1477 door overgrootvader Ramon Eyquem was verworven. Het kind Michel kreeg in het eerste deel van zijn opvoeding een huisonderwijzer, een Duitse medicus die geen Frans kende maar wel uitstekend Latijn, aangezien zijn vader, Pierre Eyquem, had bevolen dat in de nabijheid van het kind uitsluitend Latijn moest worden gebruikt door familie en personeel. ‘Toen ik ruim zes jaar was, kon ik nog steeds net zo weinig Frans of Périgords verstaan als Arabisch; en zonder systeem, zonder boek, zonder grammatica of regels, zonder zweep en zonder tranen had ik Latijn geleeerd, even vlekkeloos als mijn leraar het kon’ ( Essais 1:26). Latijn is dus in feite zijn moedertaal.

Michel Eyquem de Montaigne (1533-1592)

Michel Eyquem de Montaigne (1533-1592)

De schooltijd van zes tot dertien jaar brengt hij door in het Collège van Guyenne in Bordeaux, waar het onderwijs, evenals later het middelbaar onderwijs en daarna het hoger onderwijs in Toulouse voor de rechtenstudie, in het Latijn werd gegeven.

Door deze gang van zaken had Montaigne een voorsprong waardoor hij in 1554, op 21-jarige leeftijd, het ambt van raadsheer kon verwerven, eerst bij het gerechtshof in Périgueux en aansluitend in 1557 in Bordeaux. Die zetel heeft hij bijna 15 jaar bezet.

Als collega heeft Montaigne daar Étienne de la Boétie leren kennen, een humanist en stoïcijn die zijn beste vriend is geworden; tot zijn grote verdriet is deze in 1563 vroegtijdig aan dysenterie overleden. In Essais 1:28, getiteld ‘Over vriendschap’ zegt Montaigne dat wat we gewoonlijk vrienden en vriendschappen noemen slechts toevallige kennissen zijn.

Maar in de vriendschap waarover ik spreek, vermengt en versmelt de een zo volkomen met de ander dat de naad die hen verbindt onzichtbaar wordt en niet meer is terug te vinden. Als men bij mij erop aandringt dat ik zeg waarom ik van hem hield, voel ik dat dat alleen uitgedrukt kan worden door te antwoorden: ‘Omdat hij het was, omdat ik het was.

Michel huwt in 1565 met Françoise de la Chassaigne. Het echtpaar krijgt zes dochters waarvan er slechts één in leven blijft. In 1568 heeft hij zijn vader verloren, ‘de beste vader die er ooit was’. Op dat moment was Michel de oudste nog levende zoon zodat hij erfgenaam werd van het landgoed en kasteel Montaigne. Die naam heeft Michel kennelijk altijd gevoerd. Door de opkomst van de reformatie waren er tussen 1562 en 1598 acht godsdienstoorlogen, vooral in West-Frankrijk, ook in de omgeving van Bordeaux en kasteel Montaigne, en werd de streek door plunderende troepen geteisterd.

Vermoeid van de problemen in het gerechtshof en het openbare leven heeft Montaigne in 1570 het ambt van raadsheer opgegeven. Hij was toen 37 jaar. Vervolgens verbleef hij in verband met de publicatie van de door Étienne de la Boétie nagelaten werken zes maanden in Parijs, o.a. aan het hof van de koning.

Na terugkeer in zijn kasteel installeerde hij zich op de tweede etage van de torenkamer waar hij kon werken en een bibliotheek had, en waar hij zijn Essais begint te schrijven. Hij leefde daar niet als een kluizenaar, maar ontving gasten en buren landeigenaars. In 1578 en 1579 bezoekt hij kuuroorden in de Pyreneeën omdat hij steeds meer last krijgt van niersteenaanvallen.

In 1580 heeft hij twee boekdelen met in totaal 94 essays in Bordeaux laten drukken; op 22 juni vertrekt hij samen met vier jongemannen te paard naar Parijs om zijn boek aan koning Henri III aan te bieden en rijdt vervolgens, via Bazel en Zuid-Duitsland en de Brennerpas naar Italië tot aan Rome. Onderweg bezoekt hij allerlei bezienswaardigheden en alle plekken waar geneeskrachtige bronnen zijn om de geërfde nierziekte met pijnlijke nierstenen te laten behandelen. In het Vaticaan heeft hij de mogelijkheid om manuscripten van zijn geliefde Romeinse schrijvers in te zien. De reis duurde ruim 17 maanden en op 30 november 1581 is hij weer terug in zijn kasteel.

In 1581 ontvangt hij in het kuuroord Lucca bericht dat hij voor een termijn van twee jaar is gekozen als burgemeester van Bordeaux; hij krijgt hierover een brief van koning Henri III die er bij hem op aandringt het ambt te vervullen. In 1583 wordt hij herkozen voor een volgende termijn van twee jaar. In de tweede helft van 1585 heerst er een pestepidemie in Périgueux en Bordeaux; Montaigne vlucht met zijn gezin en bedienden weg van kasteel Montaigne en trekt zich terug in de heuvels van Cenon; het kost hem veel moeite ergens onderdak te vinden ( Essais 3:12). De Chronique bordelaise meldt 14.000 doden. Zijn afwezigheid duurt drie maanden.

In 1588 wordt in Parijs een nieuwe editie van zijn Essais verzorgd, met een derde deel dat nog eens 13 essays omvat en 600 aanvullingen op de eerste twee delen. Op de heenweg naar Parijs wordt hij bij Orleans beroofd; als hij op een dag vanuit Rouen in Parijs terugkeert wordt hij gevangen genomen en in de Bastille opgesloten; door tussenkomst van Catharine de Médicis, vrouw van koning Henri III, komt hij dezelfde dag weer vrij.

Begin september 1592 voelt hij het einde van zijn leven naderen; 13 september overlijdt hij in zijn kasteel Montaigne.

Château de Montaigne

Château de Montaigne

Over het werk van Montaigne

Montaigne heeft in totaal 107 essays geschreven. De Nederlandse vertaling omvat iets meer dan 1300 bladzijden. 1 Indien iemand zin heeft ze te gaan lezen, zou ik aanbevelen te beginnen met het derde boekdeel; dat is het meest bezonken en gerijpt, waarschijnlijk ook door zijn ziekte (nierstenen), waarvoor in de 16de eeuw nog geen remedie bestond. Montaigne heeft zich vooral met zichzelf bezig gehouden, doordrongen van de opdracht: Mens ken uzelf. In Essais 1:8 geeft hij aan waarom hij met het schrijven van zijn essays is begonnen:

De ziel die geen vastgesteld doel heeft raakt de weg kwijt: want, zoals men zegt, u bent nergens als u overal bent. Kort geleden trok ik me hier thuis terug [in 1571], vastbesloten om me zoveel mogelijk om niets anders te bekommeren dan hoe ik het weinige dat me nog van het leven rest, in rust en afzondering kan doorbrengen. Ik dacht toen dat ik mijn geest geen grotere dienst kon bewijzen dan hem niets anders te laten doen dan zich met zichzelf bezig te houden, met werken op te houden en tot zichzelf te komen, wat hem, naar ik hoopte, voortaan gemakkelijker zou afgaan nu hij met het verstrijken van de tijd beter afwegingen kan maken en rijper is geworden. Maar ik constateer dat hij integendeel ontsnapt als een op hol geslagen paard en honderd keer meer problemen geeft dan hij ooit voor een ander op zich nam: hij bezorgt me zoveel hersenschimmen en bizarre monsters na elkaar, ordeloos en zinloos, dat ik ben begonnen ze op te schrijven om op mijn gemak de onzinnigheid en vreemdheid te overpeinzen, in de hoop dat ze zich na verloop van tijd voor zichzelf gaan schamen.

Hij schreef heel openhartig, maar moest niettemin geducht rekening houden met de inquisitie.

Misschien zijn er geen data in het boek vermeld om moeilijkheden met de inquisitie te voorkomen. Montaigne heeft elk essay een titel gegeven die meestal weinig of niets te maken heeft met de inhoud; het wemelt in alle bladzijden van citaten, voornamelijk van klassieke schrijvers, echter zonder hun namen te noemen; de bronnen zijn later opgespoord en toegevoegd. De essays bevatten ongeveer 800 spreekwoorden en gezegden: bijvoorbeeld ‘Er waait geen wind voor hem die geen bepaalde haven heeft om naartoe te varen.’

Maurice Rat schrijft:

Sla Montaigne open, onverschillig welke bladzijde, vanaf de eerste woorden bent u op de hoogte. Het zijn van die boeken die op alle bladzijden beginnen en eindigen. . . . Montaigne wint erbij als u stukjes van hem plukt, zoals hij zelf bij de klassieke Ouden oogste. Het boek is grotendeels gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen en gaat daardoor erg veel over hemzelf. 2

Fragmenten van Montaigne geciteerd door Blavatsky

In 1891 schreef H.P. Blavatsky, 11 dagen voor haar dood, een artikel getiteld ‘ Mijn boeken ’ dat op 15 mei 1891 in het tijdschrift Lucifer werd gepubliceerd (ook opgenomen als appendix van Isis ontsluierd , 2:770-9). De laatste regels ervan luiden:

Niets daarvan is door mij bedacht, maar ik heb het eenvoudig weergegeven zoals het me is geleerd; of zoals Montaigne zegt, die door mij in De geheime leer (1:29) wordt geciteerd: ‘Ik heb hier alleen een boeket van uitgezochte [oosterse] bloemen gemaakt en heb er niets van mezelf aan toegevoegd dan het touwtje dat ze samenbindt.’

Is een van mijn helpers geneigd te zeggen dat ik voor het touwtje niet de volle prijs heb betaald?

Deze zin komt uit Essais 3:12 van Montaigne; een wat uitvoeriger versie luidt:

Iemand zou over mij kunnen zeggen dat ik hier alleen maar een hoop vreemde bloemen heb verzameld en daar van mezelf niets aan heb toegevoegd dan het draadje om ze samen te binden. Inderdaad heb ik met deze geleerde opsmuk toegegeven aan de smaak van het publiek. Maar het is niet de bedoeling dat deze versiersels me beschermen en verbergen: dat is het tegengestelde van mijn opzet; ik wil slechts tonen wat van mijzelf is. . . . Wij liefhebbers van het natuurlijke zijn van mening dat het onvergelijkbaar meer de voorkeur verdient iets zelf te bedenken dan dat het een eer is beweringen aan te voeren.

Beide delen van Isis ontsluierd dragen op het titelblad nog een ander citaat uit de Essais van Michel de Montaigne: ‘Cecy est un livre de bonne Foy’ (‘Dit is een eerlijk boek’, of ‘Dit boek is te goeder trouw’), de eerste zin van het voorwoord dat Montaigne op 1 maart 1580 voor de uitgave van zijn Essais (deel 1 en 2), heeft geschreven.

In De geheime leer (2:384) lezen we:

Bij alles wat met de prehistorie te maken heeft zou de lezer de wijze woorden van Montaigne in gedachten moeten houden. De grote Franse filosoof zegt: ‘Het is een dwaze arrogantie om iets te verachten en voor onwaar uit te maken, omdat het ons heel onwaarschijnlijk lijkt of geen waarheid lijkt te bevatten; dit is een algemene fout van mensen die zich wijsmaken dat ze meer weten dan het gewone volk. . . . Maar de rede heeft me geleerd dat als u iets als beslist fout en onmogelijk veroordeelt, u beweert de grenzen en beperkingen van Gods wil en de macht van onze gemeenschappelijke moeder natuur te kennen, en hij heeft me ook geleerd dat er geen grotere dwaasheid in de wereld is dan de dingen te kleineren tot de omvang van onze vermogens en mogelijkheden. Als we de dingen die ons verstand niet kan begrijpen wanstaltig of wonderbaarlijk noemen, voor hoeveel dagelijkse dingen geldt dit dan wel niet? Laten we bedenken door welke mist we moeten tasten om zelfs de dingen die we in onze handen vasthouden te begrijpen; we zullen dan ontdekken dat het eerder gewoonte dan kennis is waardoor we ze als vreemd bestempelen; en dat we die dingen, als ze zich voor het eerst aan ons zouden voordoen, ongetwijfeld als veel onwaarschijnlijker en ongelooflijker zouden beschouwen dan wat dan ook.’ 3

Over de theogonie van Pythagoras staat in De geheime leer (1:475) het volgende citaat uit Leven en leer van beroemde filosofen van Diogenes Laërtius, de Griekse historicus uit 3de eeuw. Montaigne verwijst meer dan 160 keer daarnaar.

De monade [de gemanifesteerde] is het beginsel van alle dingen. Uit de monade en de onbepaalde duade [de chaos] kwamen getallen voort; uit getallen punten; uit punten lijnen; uit lijnen oppervlakken; uit oppervlakken lichamen; hieruit vaste lichamen met vier elementen – vuur, water, lucht, aarde: uit al deze, omgezet [en in wisselwerking staande] en totaal veranderd, bestaat de wereld.

Het boek Leven en leer van beroemde filosofen stond in de boekenkast van Montaigne, die in zijn Essais 2:10 schrijft:

Geschiedschrijvers zijn prettig en ongedwongen; de doorsnee mens, die ik wil leren kennen, wordt er scherper en meer in zijn geheel, zichtbaar door . . . Ik vind het jammer dat we niet een dozijn schrijvers als Laërtius hebben . . . zijn biografieën bevatten een overvloed aan anecdoten en opmerkelijke feiten die de achtergronden aanduiden.

Enkele citaten uit zijn Essais

Uit Essais 1:3:

‘Dit grote voorschrift wordt vaak door Plato aangevoerd ( Timaeus ): ‘Doe uw plicht en ken uzelf.’ In algemene zin omschrijft elk van die twee onderdelen onze hele plicht en omvat tevens het andere deel. Wie heeft te doen wat hij moet doen, zal zien dat zijn eerste les is, weten wat hij is en wat bij hem hoort.’

Uit Essais 1:31:

‘Ik heb lang een man bij me in dienst gehad die 10 of 12 jaar had doorgebracht in die andere wereld die onze eeuw heeft ontdekt, op de plek waar de Portugese admiraal in 1555 aan land ging in Brazilië. De man die ik in huis had was een eenvoudige en wat onbehouwen kerel, wat een gunstige eigenschap is om als getuige de waarheid te spreken. Welnu, ik vind dat er, volgens wat men mij heeft verteld, niets barbaars en wilds in dat land is, behalve dan dat iedereen ‘barbaars’ noemt wat bij hem niet gebruikelijk is; . . . het lijkt dat we geen ander model van waarheid en redelijkheid in ons hoofd hebben dan het voorbeeld en het idee van de meningen en gebruiken van het land waar we wonen. Daar is altijd de volmaakte religie, het volmaakte politieke stelsel, het volmaakte en definitieve gebruik van alles. . . . Als mij die volkeren barbaars toeschijnen, is het in de betekenis dat ze wat de menselijke geest betreft erg weinig gevormd zijn, en dat ze nog erg dicht bij hun oorspronkelijke onbevangenheid staan. . . . We kunnen die mensen wel ‘barbaren’ noemen volgens de regels van het verstand, maar niet in vergelijking met onszelf; we overtreffen hen in alle opzichten en soorten barbaarsheid. . . . In het algemeen noemen ze elkaar broeders, onder mensen van dezelfde leeftijd; en zeggen ze ‘kinderen’ tegen hen die jonger zijn dan zij; en de ouderen zijn de ‘vaders’ van alle anderen.’

Uit Essais 1:37:

‘Ik heb helemaal niet het verkeerde idee om iemand anders te beoordelen naar wat ik ben. Ik geloof gemakkelijk dingen van hen die verschillend zijn van mij. Ondanks het feit dat ik me gebonden voel aan een regel, verplicht ik daar niet andere mensen toe, zoals iedereen doet. Ik geloof en denk dat er wel duizend andere manieren van leven zijn; en in tegenstelling tot de meeste mensen ben ik eerder overtuigd van de verscheidenheid dan van de gelijkheid van de mensen. Zoveel men maar wil ben ik bereid een ander niet met mijn leefwijze en beginselen te belasten, en zie hem eenvoudig zoals hij is, zonder ophef, en zie hem zoals hij zich toont. Waarlijk, ik houd van mensen en waardeer hen zoveel te meer omdat ze anders zijn dan ik.’

Uit Essais 2:8 (geschreven aan Mme d’Estissac):

‘Als het ongewone en nieuwe, die gewoonlijk waarde aan de dingen verlenen, mij niet redden, zal ik nooit met ere deze dwaze onderneming volbrengen [d.w.z. het schrijven van de essays]. Mijn opzet is zo ongekend en heeft een aspect dat zo volkomen anders is dan het algemeen gebruikelijke, dat ze daardoor misschien toelaatbaar is. Door een zwaarmoedige stemming – een stemming die eigenlijk heel tegengesteld is aan mijn natuurlijke aard en veroorzaakt werd door het verdriet van een eenzaam bestaan waarin ik me een paar jaar geleden heb gebracht – heb ik me de illusie in het hoofd gehaald om me met schrijven bezig te houden. En vervolgens, toen ik me geheel en al overrompeld voelde en verstoken van ieder ander onderwerp, heb ik mezelf gekozen als onderwerp om over te schrijven. Met zijn wilde en buitensporige opzet is dit boek op de hele wereld het enige in zijn soort.’

Uit Essais 2:12:

‘Ik kan me moeilijk voorstellen dat Epicurus, Plato en Pythagoras ons hun atomen, hun ideeën en hun getallen lichtvaardig hebben gegeven. Ze waren te wijs om hun geloofsartikelen te baseren op iets dat zo onzeker en zo aanvechtbaar is. Maar ieder van deze grote figuren heeft zich ingespannen om in de duisternis en onwetendheid van de wereld zo goed en zo kwaad als het ging een idee van licht te brengen, en heeft zijn geest naar ontdekkingen geleid die er tenminste prettig en scherpzinnig uitzagen . . .’

‘Pythagoras kwam nog het dichtst bij de waarheid toen hij zijn mening gaf dat de kennis van die eerste oorzaak, van het wezen der wezens, onbepaald moest blijven, zonder omschrijving, zonder uitleg; dat ze niet anders is dan de uiterste poging van ons voorstellingsvermogen om naar het volmaakte te reiken, waarbij ieder al naar zijn vermogen zijn inzicht vergroot.’

‘Van de religieuze vormen waaraan gestalte is gegeven, zoals de noodzaak eiste te midden van die algemene blindheid, had ik me, lijkt me, het liefste aangesloten bij die van hen die de zon vereerden.’

‘Nu is het hoogst waarschijnlijk dat als de ziel iets kende, ze in de eerste plaats zichzelf zou kennen; en als ze iets buiten zichzelf zou kennen, het vóór alles haar lichamelijk omhulsel zou zijn. Als u tot de dag van vandaag de goden van de geneeskunde met elkaar ziet redetwisten over de opbouw van ons lichaam, wanneer kunnen we dan verwachten dat ze het met elkaar eens zijn? We zijn nauwer met elkaar verbonden dan witheid met sneeuw of gewicht met de steen. Als de mens zichzelf niet kent, hoe kan hij dan wél zijn functies en vermogens kennen? Het is niet dat er geen werkelijk begrip in ons huist, maar dat is toeval. En gezien het feit dat misvattingen in onze ziel worden opgenomen langs dezelfde weg en op dezelfde manier, heeft ze niet voldoende middelen om die goed te onderscheiden, noch het nodige om te kunnen kiezen tussen waarheid en leugen.’

Uit Essais 2:17:

‘Waarheid is het eerste en essentiële kenmerk van de deugd. U moet van de waarheid houden om haar zelf. Wie waarheid spreekt omdat hij om andere redenen ertoe wordt genoodzaakt of omdat het hem goed uitkomt, en wie niet bang is om een leugen te vertellen als dat niemand wat uitmaakt, is niet waarachtig genoeg. Mijn innerlijke gesteldheid heeft een afkeer van liegen; alleen al daaraan denken vind ik afschuwelijk. . . . U moet niet altijd alles zeggen, want dat zou dwaas zijn. Maar wat u zegt moet wel zijn wat u denkt; anders is het niet goed.’

Uit Essais 3:2:

‘Anderen vormen de mens. Ik vertel over hem en beschrijf er één in het bijzonder die heel slecht is gevormd; als ik deze opnieuw moest vormen, zou ik hem ongetwijfeld heel anders maken dan hij is. Nu is het gebeurd en is er niets meer aan te doen. Wel zijn alle trekken van het portret dat ik schilder trefzeker, al veranderen en variëren ze. De wereld is niets anders dan een nooit rustende slinger, alle dingen zijn onophoudelijk in beweging, de aarde, de rotsen van de Kaukasus, de Egyptische piramiden, zowel door een gemeenschappelijke als door hun eigen beweging; bestendigheid zelf is niets anders dan een trager heen en weer gaan. Ik kan me geen vast beeld verschaffen over mijn onderwerp van studie (mezelf). Dat wankelt, verward in een natuurlijke dronkenschap. Ik neem hem zoals het nu is op het moment dat ik me ermee bezighoud. Ik schilder niet het individu af, ik schilder de overgang; niet de overgang van de ene leeftijd naar de andere, of zoals mensen zeggen, van de ene zeven jaar naar de volgende zeven jaar, maar van dag tot dag, van minuut tot minuut. Ik moet mijn verslag aan elk moment aanpassen. Ik kan zo weer veranderen, zowel door mijn lot, als door eigen keuze. Het is een vastleggen van verschillende en veranderende gebeurtenissen en van gedachten die niet afgerond en, als het zo uitkomt, tegenstrijdig zijn, hetzij omdat ik zelf anders ben geworden, hetzij omdat ik mijn onderwerpen onder andere omstandigheden en vanuit andere gezichtspunten benader. In ieder geval kan het best zijn dat ik mezelf tegenspreek; maar de waarheid . . . spreek ik nooit tegen. Als mijn ziel ergens houvast kon krijgen, zou het niet bij essays [wat eigenlijk pogingen betekent] blijven en zou ze tot conclusies komen; ze is altijd bezig met leren en testen. Ik doe verslag van een onopvallend leven zonder glans, dat maakt niet uit. U kunt de hele ethiek evengoed toepassen op het alledaagse leven van een privéburger als op een leven met een rijkere inhoud; ieder mens draagt het totaalbeeld van de menselijke natuur in zich.’

Uit Essais 3:9:

‘Voorspoedige tijden bevorderen mijn discipline en ontwikkeling, zoals bij anderen tegenspoed en de zweep. . . . Geluk is voor mij een bijzondere prikkel tot matiging en bescheidenheid. Een smeekbede grijpt mij aan, een dreigement stoot me af, een gunst maakt me meegaand, angst doet me verstijven.’

‘Niet in theorie maar in werkelijkheid is het zo dat de voortreffelijkste en beste staatsvorm voor ieder volk die is waarmee het zich heeft kunnen handhaven. De vorm en essentiële voordelen daarvan zijn afhankelijk van de praktijk. Gewoonlijk zijn we ontevreden over de heersende toestand. Toch ben ik van mening dat het verkeerd en dwaas is in een democratie naar een oligarchie te verlangen of in een monarchie een ander soort bewind te wensen.’

‘De algemeen heersende gewoonte om naar iets anders dan onszelf te kijken is ons goed uitgekomen. ‘Onszelf’ als onderwerp wekt alleen maar ontevredenheid; we zien daarin niets dan ellende en verwaandheid. Om ons niet te ontmoedigen heeft de natuur de werking van ons gezichtsvermogen zeer te pas naar buiten gericht. We gaan met de stroom mee, maar het is een moeizaam proces om tegen de stroom in weer koers naar onszelf te zetten: zo kolkt de zee in verwarring en verspert zichzelf de weg als ze door de kust wordt gekeerd. Iedereen zegt: ‘Kijk naar de bewegingen aan de hemel; kijk naar de mensen, naar het geruzie van deze man, naar de intentie van die ander, naar het testament van die andere; kortom, kijk altijd omhoog, omlaag, opzij of voor u of achter u.’ Het was een tegen ieders denken ingaand gebod dat de god (Apollo) in Delphi ons in de oudheid gaf: ‘Kijk naar binnen in uzelf, leer uzelf kennen, houd vast aan uzelf; breng uw geest en uw wil, die zich met andere zaken afmatten, weer in uzelf terug; u verspilt uzelf en laat uzelf wegstromen; houd greep op uzelf, houd u in. U wordt verraden, afgeleid, van uwzelf afgehouden. Ziet u niet dat deze wereld de blik volledig naar binnen gericht houdt en haar ogen open houdt om aandachtig naar zichzelf te kijken? Voor u is alles ijdelheid, zowel in u als buiten u, maar een ijdelheid die minder ijdel is naarmate ze minder omvat. Behalve u, o mens, zei deze godheid, bestudeert ieder wezen in de eerste plaats zichzelf en stelt dan naar behoefte grenzen aan zijn inspanningen en wensen. Geen enkel wezen is zo leeg en behoeftig als u, die het heelal omvat: u bent de waarnemer zonder kennis, de rechter zonder rechtsgebied, en al met al de nar van de klucht.’

Uit Essais 3:12:

‘Als u niet weet hoe u moet sterven: geen nood; de natuur zal u er ter plekke volledig en genoeg over inlichten; ze zal dat werk nauwkeurig voor u doen; maakt u zich daarover geen zorgen. . . .

De filosofie schrijft ons voor de dood altijd voor ogen te hebben, erop vooruit te lopen en er van te voren over na te denken; vervolgens geeft ze ons de regels en voorzorgsmaatregels om te voorkomen dat dit vooruitzien en overdenken ons pijn doen.’

Uit Essais 3:13:

‘Er bestaat geen natuurlijker verlangen dan het verlangen naar kennis. Alle middelen die ons er naartoe kunnen leiden worden door ons beproefd. Als ons verstand tekortschiet maken we gebruik van onze ervaring; dat is een zwakker middel en minder geschikt; maar de waarheid is iets zo prachtigs dat we geen enkel hulpmiddel moeten veronachtzamen dat ons er naartoe brengt. Het verstand heeft zoveel vormen dat we niet weten aan welke we ons zullen houden. Iedere conclusie die we willen trekken uit de overeenkomst tussen gebeurtenissen is onbetrouwbaar omdat ze altijd verschillend zijn: geen eigenschap van de verschijning is zo algemeen als hun verschillendheid en gevarieerdheid. . . . De natuur heeft zich nooit verplicht iets te maken dat niet afwijkt van het vorige.’

‘Het moet wel heel belangrijk zijn gevolg te geven aan de raad aan iedereen om zichzelf te leren kennen, aangezien de god van kennis en licht (Apollo) die liet beitelen op de voorkant van zijn tempel (in Delphi), als iets waarin alles besloten ligt. Plato zegt ook (in Timaeus ) dat voorzichtigheid niets anders is dan aan dit voorschrift voldoen. En Socrates bewijst het tot in bijzonderheden aan Xenophon. In elke tak van wetenschap worden moeilijkheden en onduidelijkheid alleen opgemerkt door hen die er toegang toe hebben. Want u moet ook nog een bepaalde mate van intelligentie bezitten om te kunnen opmerken dat u onwetend bent en dat u tegen een deur moet duwen om te weten of ze voor ons gesloten is. Dit leidde tot de subtiliteit van Plato dat zij die weten niet hoeven te onderzoeken omdat ze weten, en zij die niet weten evenmin, omdat men om te onderzoeken moet weten wat men onderzoekt. Ik, die mij aan niets anders wijd, vind in mijzelf zo’n oneindige diepte en verscheidenheid dat mijn leren geen ander resultaat oplevert dan dat het me doet beseffen hoeveel er nog voor mij te leren overblijft.’

  • Montaigne, Essays , Nederl. vertaling van Frans de Graaff, uitgever Boom, Amsterdam, 1993, naar de Franse editie van 1962. Voor dit artikel zijn soms eigen vertalingen gemaakt.
  • Maurice Rat (red.), Edition des Essais , Garnier Frères, 1962/1965.
  • Essais 1:27.

Filosofie: diverse filosofen

Uit Impuls (Nieuwsbrief voor leden van het Theosofisch Genootschap), juni 2013, nr. 63.

© 2013 Theosophical University Press Agency

montaigne essays nederlandse vertaling

Michel de Montaigne

‘Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.’ Haagse Courant ‘ De essays , uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit. […] Met De essays begon de bevrijding uit een tranendal van dogma’s.’ Vrij Nederland ‘Meestervertaler Hans van Pinxteren […] heeft met zijn vertaling van de Essais een nieuw taalkunstwerk geschreven. Had hij niet al jaren geleden de Nijhoffprijs ontvangen, dan had hij hem met deze vertaling wel verdiend.’ de Volkskrant ‘grandioze vertaling […] actueler dan ooit.’ NRC Handelsblad

  • Auteur: Michel de Montaigne
  • Vertaler: Hans van Pinxteren
  • Uitgeverij: Athenaeum
  • ISBN: 9789025310462
  • Prijs: € 49,99
  • Publicatiedatum: 08-08-2019
  • ISBN: 9789025366674
  • Prijs: € 15,99
  • Publicatiedatum: 12-02-2010

montaigne essays nederlandse vertaling

logo

  • Over de Canon
  • Sponsor worden

Historisch opgebouwd via vensters en werken

De Canon is historisch opgebouwd via ‘vensters’. Vensters geven een belangrijke periode of ontwikkeling in de geschiedenis van het humanisme weer en vormen de ‘ingang’ in de Canon. Deze vensters vindt u op de homepagina. U ziet linksboven de oudste periode (het venster ‘Paideia’) en rechtsonder de jongste (het venster ‘Humanisme nu’).

In ieder venster vindt u diverse ‘werken’. Dit zijn exemplarische boeken, films, strips, wetten, personen en kunstwerken binnen het venster. In het venster ‘Existentialisme’, vindt u bijvoorbeeld de werken ‘De mythe van Sisyphus’ van Camus, ‘Het existentialisme is een humanisme’ van Sartre en ‘De tweede sexe’ van De Beauvoir.

Mocht u specifiek naar iets op zoek zijn dan kunt u de zoekfunctie gebruiken, bovenaan de pagina. 

Belangrijke werken

Renaissance, bijbels humanisme, boekdrukkunst, wetenschappelijke revolutie, verlichting, mensenrechten, weimar humanisme, 18e en 19e eeuw humanisme, liberalisme, het vrijdenken, sociale bewegingen, centraal europa, humanisme in de dubbelmonarchie rond het fin de siècle, geesteswetenschappen, de interpreterende mens, secularisering, verzet tegen dictatuur, existentialisme, internationaal humanisme, georganiseerd humanisme, 20e eeuw humanisme, humanistische psychologie, humanismekritiek, spiritualiteit, humanistische praktijken, levensbeschouwing, levensbeschouwing & politiek, levenskunst, geestelijke weerbaarheid, duurzaamheid en humanisme, islam en humanisme, michel de montaigne, essays.

montaigne essays nederlandse vertaling

Montaigne was net als Erasmus en Coornhert een vooraanstaand Noord-Europees Renaissancefilosoof. Hij wordt de eerste moderne filosoof genoemd vanwege zijn originele visie op de vorming van een vitale persoonlijkheid.

Michel de Montaigne (1533 – 1592) werd in 1533 geboren als Michel Eyquem, op het kasteel van Montaigne, ten oosten van Bordeaux. Hij studeerde rechten en was van 1557 tot 1570 magistraat bij het gerechtshof van Bordeaux. Daar raakte hij bevriend met Etienne de La Boétie, eveneens rechter, die hem wegwijs maakte in het humanisme van de Renaissance en de moraal van zijn tijd. Voor Montaigne vormde deze intense vriendschap de belangrijkste ervaring van zijn leven. De dood van La Boétie was het centrale motief voor het schrijven van zijn Essays.

Seculiere bekering

Nadat hij in 1570 was gestopt met werken, keerde Montaigne het openbare leven de rug toe. Hij beschouwde zijn burgerplicht als vervuld en trok zich terug in de toren van zijn kasteel. Waarschijnlijk was Montaignes retraite vooral een soort seculiere bekering. Hij keerde zich niet af van de wereld tot God, maar van het publieke leven naar zichzelf. Het ontwikkelen van een rijk innerlijk was voor hem belangrijker dan een publiek ambt.

Na het verschijnen van de eerste twee delen van zijn Essays in 1580, ging Montaigne op reis naar badplaatsen in Zuid-Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Italië. Tijdens zijn reis hield hij een dagboek bij, waaruit blijkt dat hij graag het gesprek aanging met de lokale bevolking en hun gebruiken navolgde. Montaigne ontwikkelde een brede interesse voor andere culturen. Daardoor werd hij zich bewust van het etnocentrisme van zijn tijdgenoten.

Opgewekte scepsis

Net als de andere Renaissancehumanisten  Coornhert ,  Erasmus ,  Pico  en  Petrarca  was ook Montaigne een overtuigde christen. Het Renaissance-humanisme legde echter niet langer de nadruk op de zondigheid van de mens maar op zijn goddelijke natuur. Doel was de eigen aard van de mens te doordenken en de morele opvoeding ter hand te nemen. Montaigne was behoorlijk sceptisch over de zo alom geprezen redelijkheid van de mens. Toch geloofde hij in de mogelijkheid om het menselijk leven te verbeteren. Daarin was hij sterk beïnvloed door de moraalfilosofen uit de Klassieke Oudheid. Van de  stoïcijnen  leert hij standvastigheid, van de sceptici bescheidenheid, en van de  epicuristen  het genieten. 

Lange tijd zag Montaigne heil in de ethiek van de stoïcijnen. Je voegen naar het lot en controle houden over waar je in het leven wel en niet over gaat. Gaandeweg ervaart hij het stoïcijnse ideaal van de standvastige man, ‘een onbeweeglijk en onbewogen Kolos’, als onnatuurlijk en onmenselijk. Het gevaar van een te ver doorgevoerd scepticisme is dat men vergeet te leven, en Montaigne wilde juist heel graag leven. In zijn Essays zien we dan ook een sterke verschuiving naar een gematigde scepsis en uiteindelijk naar een hedonistisch vitalisme. Nietzsche zal hem later prijzen vanwege zijn opgewekte scepsis.

Introspectie en zelfaanvaarding

De Essays is een lijvig werk: het boek beslaat in de Nederlandse uitgaven ruim 1500 pagina’s, verdeeld over iets meer dan honderd essays. De verzameling Essays als geheel kan gezien worden als Montaignes proeve om zichzelf te verhelderen.

Deze proef is geen filosofisch traktaat maar eerder een gesprek met de lezer, op het grensvlak van literatuur en filosofie. In de visie van de Canadese filosoof Charles Taylor staat Montaigne model voor een belangrijke ontwikkelingslijn van ons moderne zelf: de tendens om tot jezelf in te keren met als doel te ontdekken wie je eigenlijk bent. Daarmee ligt het werk van Montaigne ten grondslag aan een heel nieuwe en specifiek moderne visie op wat het betekent een subject of zelf te zijn. De mens bezit geen stabiele, universele menselijke aard maar een voortdurend in verandering zijnde, vergankelijke en begrensde identiteit, die via zelfreflectie ontdekt en verder ontwikkeld moet worden.

Doel van de zelfinkeer is meer praktische wijsheid, met het oog op een vitale levensvorm. We moeten op zoek gaan naar onze altijd tijdelijke, eigen vorm en daarmee vrede vinden. Montaignes opvatting van het goede leven houdt in dat we de juiste gewoontes ontwikkelen en leren leven in overeenstemming met onze steeds veranderende natuur. We mogen ons niet verliezen in hoogdravende leefregels noch in intellectuele abstracties. Het gaat erom onze grenzen en eindigheid te aanvaarden. Dan kunnen wij het best leven in het hier en nu.

Montaigne had de balken van zijn bibliotheek volgeschreven met Latijnse en Griekse spreuken. Op de foto een deel van Terentius’ ‘Homo sum, humani a me nihil alienum puto’ : ‘Ik ben een mens en niets menselijks acht ik mij vreemd’.

Kosmopolitische diepgang en tolerantie

Tot Montaignes hedendaagse bewonderaars behoort de Britse filosoof Stephen Toulmin, die in zijn boek Kosmopolis (1990) Montaigne als de eerste echt moderne denker herwaardeert. Volgens Toulmin is het onjuist om de moderniteit bij  Descartes  te laten beginnen met diens theoretische ideaal van universele, zekere kennis en rationele vooruitgang. Tegenover de strengheid en stabiliteit van een theoretisch model zocht Montaigne flexibiliteit en praxis, zowel in het domein van zijn eigen leven als in de uiteenlopende domeinen van de politiek, maatschappij, economie, literatuur en kunst. Uit Montaignes opvatting van mens-zijn vloeit een kosmopolitische diepgang en tolerantie voort die hem voor onze laatmoderne tijd tot een hoogst relevant denker maakt. 

Sorry, geen Tweets zijn gevonden.

montaigne essays nederlandse vertaling

De Humanistische Canon is een initiatief van het Humanistisch verbond. Wil je ons steunen? Klik dan op onderstaande knop.

8weekly.nl

Verkenningen van een denkende geest

montaigne essays nederlandse vertaling

Bijna 500 jaar geleden vond een Fransman in een kasteelkamer het moderne essay uit. Deze Michel de Montaigne is nog steeds relevant en boeiend om te lezen.

Iedereen heeft wel eens een essay geschreven. In de meest ruime definitie van het woord is deze recensie een essay, evenals de stukken op de opiniepagina’s van kranten en tijdschriften, een ingezonden brief, en natuurlijk het op school geschreven opstel over de zomervakantie. En dan zijn er nog de essays die uitdrukkelijk als essay geschreven worden, zoals Joke Hermsens stukken over tijd en de mens.

Wat weet ik? De vader van dit genre is de Fransman Michel de Montaigne (1533–1592). In 1571, op de dag van zijn 38 e verjaardag, trok hij zich terug in zijn kasteel in de Dordogne, omringd door vele wijsgerige werken en begon hij te schrijven. Toen hij ruim twintig jaar later stierf, liet hij meer dan honderd ‘essais’ achter, verzameld in drie boeken.

Montaignes essays zijn probeersels, verkenningen. De vraag die in elk essay weer centraal staat, is ‘wat weet ik?’ Meer nog dan over leugenaars, vriendschap, geuren en innerlijke kracht – slechts vier onderwerpen – gaan de essays over Montaignes ik en zijn denken. Ze zijn autobiografisch zonder over zijn leven te verhalen: elk essay geeft een blik in de geest van een scherp denker, niet in het leven van die persoon. Montaigne zelf blijft dan ook buiten beeld.

Wat Montaigne weet, maakt nogal een verandering door. De essays is verdeeld in drie boeken: A, geschreven tussen 1571 en 1580; B, geschreven tussen 1580 en 1588 en C, geschreven in de laatste vier jaar van zijn leven. In zijn nawoord verklaart vertaler Hans van Pinxteren de verschillen tussen deze fases en de stadia in Montaignes denken. ‘Ik kan mijn model maar niet laten stilstaan. Hij zwakt en waggelt in een natuurlijke dronkenschap,’ citeert hij de meester, en Afshin Ellian noteert in zijn nawoord: ‘De eeuwige mens bestaat niet.’

Een essay per dag

Misschien is er wel niets ijdeler dan het ijdel geschrijf over dit onderwerp… Ik kan niet over mijn leven schrijven aan de hand van mijn daden, daar zijn mijn lotgevallen te onbeduidend voor: dus registreer ik wat in mijn hoofd opkomt.

Dit schrijft Montaigne in zijn late essay ‘Over de ijdelheid’, een van zijn mooiste en bekendste. Het gaat niet zozeer over ijdelheid, zoals hij zelf ook toegeeft, maar meer over zijn reizen; het is een mooi, persoonlijk essay.

Deze uitgave van uitgeverij Athenaeum mag dan te dik zijn om als pocket mee te dragen, Montaignes Essays is een aanwinst voor iedere lezer. Zijn aftastende, meanderende zoektocht naar wijsheid is een voorbeeld voor iedere hedendaagse essayist. Af en toe een essay, een heel leven lang: wat wens je nog meer?

montaigne essays nederlandse vertaling

Misschien ook iets voor u

montaigne essays nederlandse vertaling

Nieuwe schrijvers

' src=

  • Disclaimer en privacybeleid

Voor een goede werking van deze website maken wij gebruik van cookies.

Cookie en privacy instellingen

We kunnen vragen om cookies op uw apparaat te plaatsen. We gebruiken cookies om ons te laten weten wanneer u onze websites bezoekt, hoe u met ons omgaat, om uw gebruikerservaring te verrijken en om uw relatie met onze website aan te passen.

Klik op de verschillende rubrieken voor meer informatie. U kunt ook enkele van uw voorkeuren wijzigen. Houd er rekening mee dat het blokkeren van sommige soorten cookies van invloed kan zijn op uw ervaring op onze websites en de services die we kunnen bieden.

Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om u diensten aan te bieden die beschikbaar zijn via onze website en om sommige functies ervan te gebruiken.

Omdat deze cookies strikt noodzakelijk zijn om de website te leveren, heeft het weigeren ervan invloed op het functioneren van onze site. U kunt cookies altijd blokkeren of verwijderen door uw browserinstellingen te wijzigen en alle cookies op deze website geforceerd te blokkeren. Maar dit zal u altijd vragen om cookies te accepteren/weigeren wanneer u onze site opnieuw bezoekt.

We respecteren volledig als u cookies wilt weigeren, maar om te voorkomen dat we u telkens opnieuw vragen vriendelijk toe te staan om een cookie daarvoor op te slaan. U bent altijd vrij om u af te melden of voor andere cookies om een betere ervaring te krijgen. Als u cookies weigert, zullen we alle ingestelde cookies in ons domein verwijderen.

We bieden u een lijst met opgeslagen cookies op uw computer in ons domein, zodat u kunt controleren wat we hebben opgeslagen. Om veiligheidsredenen kunnen we geen cookies van andere domeinen tonen of wijzigen. U kunt deze controleren in de beveiligingsinstellingen van uw browser.

Deze cookies verzamelen informatie die in geaggregeerde vorm wordt gebruikt om ons te helpen begrijpen hoe onze website wordt gebruikt of hoe effectief onze marketingcampagnes zijn, of om ons te helpen onze website en applicatie voor u aan te passen om uw ervaring te verbeteren.

Als u niet wilt dat wij uw bezoek aan onze site volgen, kunt u dit in uw browser hier uitschakelen:

We gebruiken ook verschillende externe services zoals Google Webfonts, Google Maps en externe videoproviders. Aangezien deze providers persoonlijke gegevens zoals uw IP-adres kunnen verzamelen, kunt u ze hier blokkeren. Houd er rekening mee dat dit de functionaliteit en het uiterlijk van onze site aanzienlijk kan verminderen. Wijzigingen zijn pas effectief zodra u de pagina herlaadt

Google Webfont Instellingen:

Google Maps Instellingen:

Google reCaptcha instellingen:

Vimeo en Youtube video's insluiten:

De volgende cookies zijn ook nodig - U kunt kiezen of u ze wilt toestaan:

U kunt meer lezen over onze cookies en privacy-instellingen op onze Privacybeleid-pagina.

Ga direct naar de inhoud , het zoekveld of het hoofdmenu .

  • nu in de Bibliotheek
  • online cursussen
  • oefenen en hulp
  • jeugd & jongeren

Michel de Montaigne De essays

Gedrukt boek

Volledige vertaling van de overpeinzingen van de Franse filosoof (1533-1592).

Je leent dit boek bij je eigen Bibliotheek. Vul de vier cijfers van je postcode in en vind je Bibliotheek.

Tiende druk

Over vriendschap, vierde druk, op dood of leven, michel de montaigne, alle de werken van de heer michel de montaigne, ridder van s. michiels ordening; bestaande in zijn proeven: in de welken hy van alle voorvallende zaken verstandiglijk redeneert..

Bekijk in Delpher

Praat mee op

De bibliotheek.

  • Bibliotheek zoeken

Over deze site

  • Over Bibliotheek.nl
  • Website­voorwaarden
  • Toegankelijkheid
  • Verantwoordelijkheid

❱❱

sluit verantwoording en downloads

De Revisor. Jaargang 18

Over dit hoofdstuk/artikel.

Piet Meeuse

montaigne essays nederlandse vertaling

  • Literatuur & fictie
  • Essays & briefwisselingen

Amazon Prime

Gratis proefperiode van Amazon Prime

Om deze bestelling snel en gratis te laten bezorgen, vink "Ja, ik wil GRATIS bezorging met Amazon Prime" en bevestig je Prime-lidmaatschap.

  • Gratis en snelle bezorging van miljoenen producten
  • Onbeperkt toegang tot duizenden tv-series en films
  • Gratis in-game-content en beveiligde foto-opslag

Afbeelding van logo voor Kindle-app

Download de gratis Kindle-app en begin direct Kindle-boeken te lezen op je smartphone, tablet of computer. Geen Kindle-apparaat vereist .

Lees direct in je browser met Kindle voor Web.

Gebruik de camera van je mobiele telefoon om de onderstaande code te scannen en de Kindle-app te downloaden.

QR-code voor downloaden van Kindle-app

Afbeelding niet beschikbaar

De essays

  • Om deze video te bekijken, download Flash Player

montaigne essays nederlandse vertaling

  • AFBEELDINGEN

De essays Hardcover – 15 augustus 2019

Aankoopopties en uitbreidingen.

  • Printlengte 1480 pagina's
  • Taal Nederlands
  • Uitgever Athenaeum
  • Publicatiedatum 15 augustus 2019
  • Afmetingen 15 x 6.1 x 22.3 cm
  • ISBN-10 902531046X
  • ISBN-13 978-9025310462
  • Alle gegevens bekijken

Klanten die dit item hebben bekeken, bekeken ook

Die Essais

Productbeschrijving

Achterflaptekst, over de auteur, productgegevens.

  • Uitgever ‏ : ‎ Athenaeum; 10e editie (15 augustus 2019)
  • Taal ‏ : ‎ Nederlands
  • Hardcover ‏ : ‎ 1480 pagina's
  • ISBN-10 ‏ : ‎ 902531046X
  • ISBN-13 ‏ : ‎ 978-9025310462
  • Afmetingen ‏ : ‎ 15 x 6.1 x 22.3 cm
  • #1,022 in Essays
  • #12,091 in Nederlandstalige boeken

Klantenrecensies

Klantenrecensies, inclusief sterbeoordelingen voor producten, geven klanten meer informatie over het product en helpen bij de beslissing of dit het juiste product voor hen is.

Om de algehele sterbeoordeling en procentuele uitsplitsing per ster te berekenen, gebruiken we niet een gewoon gemiddelde. Maar ons systeem houdt rekening met zaken als hoe recent een recensie is en of de beoordelaar het item op Amazon heeft gekocht. Het systeem heeft ook recensies geanalyseerd om de betrouwbaarheid te verifiëren.

Nog geen klantenrecensies

  • Werken bij Amazon
  • Persberichten
  • Over Amazon
  • Contactgegevens
  • Amazon Science
  • Verkopen op Amazon
  • Fulfillment by Amazon
  • Word partner
  • Bescherm je merk en bouw het op
  • Uitgeven in eigen beheer
  • Cadeaubonnen
  • Amazon en COVID-19
  • Pakketten traceren of bestellingen bekijken
  • Verzendtarieven en -beleid
  • Amazon Prime
  • Retourneren en vervangen
  • Content en apparaten beheren
  • Terugroepacties en waarschuwingen voor productveiligheid
  • Klantenservice
  • Toegankelijkheid
  • Verenigde Arabische Emiraten
  • Verenigd Koninkrijk
  • Verenigde Staten
  • Thuiswinkel Waarborg
  • Gebruiks- en verkoopvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Op interesses gebaseerde advertenties

Je cookievoorkeuren

Standaard Boekhandel gebruikt cookies en gelijkaardige technologieën om de website goed te laten werken en je een betere surfervaring te bezorgen.

Hieronder kan je kiezen welke cookies je wilt inschakelen:

We gebruiken cookies om:

  • De website vlot te laten werken, de beveiliging te verbeteren en fraude te voorkomen
  • Inzicht te krijgen in het gebruik van de website, om zo de inhoud en functionaliteiten ervan te verbeteren
  • Je op externe platformen de meest relevante advertenties te kunnen tonen

Technische en functionele cookies

Analytische cookies, marketingcookies.

  • Afhalen na 1 uur in een winkel met voorraad
  • Gratis thuislevering in België vanaf € 30
  • Ruim aanbod met 7 miljoen producten

Standaard Boekhandel

  • Verlanglijstje
  • 0"> Winkelmandje

Product toegevoegd aan je verlanglijstje

Product verwijderd van je verlanglijstje, product toegevoegd aan je winkelmandje.

  • Populaire zoekopdrachten
  • Missie gezond gewicht - Sandra Bekkari
  • Ongefilterd moederschap
  • Sarah J. Maas

Bestsellers

montaigne essays nederlandse vertaling

Al het blauw van de hemel

Mélissa da costa.

montaigne essays nederlandse vertaling

Dodelijke wraak

Robert bryndza.

montaigne essays nederlandse vertaling

Stemmen in het duister

Nicci french.

montaigne essays nederlandse vertaling

Jonas Boets, Pieter Aspe

Onze boekenbon, alle promoties, jonge gezinnen, alle producten, volg ons op.

Facebook

Wist je dat er in Vlaanderen voor iedereen een Standaard Boekhandel is binnen een straal van 7 km?

Zoek een winkel

Werken bij ons

Bibliotheken

Bedrijven & Overheidsinstellingen

Categorieën

Populaire genres.

  • Literatuur & Romans
  • Romantische boeken

Geschiedenis

  • Young adult boeken
  • Waargebeurde verhalen
  • Engelse boeken
  •  Alle boeken & e-books
  • Top Kind & Jeugd
  • Top Non-fictie
  • Top E-books
  •  Alle bestsellers

Nieuw & Exclusief

  • Gesigneerde boeken
  • Nieuwste boeken
  •  Abonneer je op onze nieuwsbrief

Digitaal lezen

  • E-books met korting
  • Accessoires

Jeugdboeken per leeftijd

  •  Alle kinder- & jeugdboeken

Meer informatieve boeken 

Laat je inspireren.

Hier bloeit iets Dubbele punten op onze selectie nieuwe titels

Ontdek dé must-haves van het voorjaar

Hier bloeit iets

Meer weten over...

Mens & Maatschappij

Psychologie

Kunst & Cultuur

Religie & Spiritualiteit

  •  Alle non-fictie boeken

Werken in ...

  • Informatica
  •  Alle vakliteratuur

Biografieën van...

  • Politieke figuren
  • Kunstenaars & Zangers
  • Sporthelden
  • Koningshuizen
  •  Alle biografieën

Starten met...

  •  Alle vrijetijdsboeken
  • Rijbewijs halen
  • Woordenboeken

Neem een goede start 

Cadeauboxen.

  • Weekendje weg
  • Cultuur & Ontspanning
  •  Alle belevenisboxen

Inspiratie voor...

  • De allerkleinsten
  • Gezelschapsspellen
  • Bordspellen
  • Kaartspellen
  • Educatieve spellen
  •  Alle spellen & puzzels

Multimedia 

600 specialisten presenteren: het hele jaar door geschenk ideeën

 Naar onze tips

Lentefrisse geschenk ideën

Onze boekenbon: altijd het ideale cadeau!

 Schenk een boekenbon

Boekenbon Standaard Boekhandel

Maken & Ontwerpen

  • Naaien, Haken & Breien
  • Tekenen, Schilderen & Knutselen
  • Creatieve knutselkits
  •  Alle hobbyboeken

Gezond & Mindful

  • Dieet & Gezond koken
  • Sport & Bewegen
  • Meditatie & Yoga
  • Basiskookboeken
  • Wereldkeuken
  • Conserveren
  • Wijn, Bier & Dranken
  •  Alle kookboeken

Tuin & Huis

  • Reis- & Stadsgidsen
  • Reisverhalen
  •  Alle reisboeken
  • Genieten van de natuur

Exclusief hier 

Welke reisgids past bij jou? Wij helpen je verder!

 Naar onze reisgidswijzer

Voor elke reiziger de gepaste reisgids

Baby, Peuter & Kleuter

  • Baby- & Peuterboeken
  • Prentenboeken
  • Flapjesboeken & Uitklapboeken

Leren lezen

  • Eerste leerjaar
  • Tweede leerjaar
  • Derde leerjaar
  •  Alle AVI-leesniveaus

Weetjesboeken

  • Wiskunde & Wetenschap
  • Natuur & Dieren
  •  Alle weetjesboeken

Mama & Papa

  • Liefde & Seksualiteit
  • Ontwikkelingspsychologie
  • Gezin & Relaties
  • Zwangerschap
  • Knutselen & Creativiteit
  • Leuks voor de allerkleinsten
  • Rock & Metal
  • Pop & Urban
  • Klassieke muziek
  • Dance & Electro
  • Wereldmuziek
  • Kind & Jeugd
  • Nederlandstalig
  • Muziekfilms
  • Actie & Thriller
  • Televisie & Documentaire
  • Drama & Romantiek
  • Science Fiction & Fantasy

Papierwaren

  • Kantoormateriaal
  • Agenda's, Kalenders & Organisers
  • Hobby & Kunst
  • Albums & Kaders

Speelgoed & Spellen

  • Educatieve & Creatieve spellen
  • Kinderspeelgoed

Thuis & Onderweg

  • Geschenkjes
  • Cadeauverpakking
  • Rugzakken, Boekentassen & Pennenzakken
  • Aan tafel & Feest
  • Adventure & RPG
  • Strategie & Simulatie
  • Beat 'm Up
  • Geschenkbox & -kaart
  • Geschenkbon Standaard Boekhandel

E-readers & Accessoires

Een winkel kiezen.

montaigne essays nederlandse vertaling

Omschrijving

Specificaties, betrokkenen, eigenschappen.

montaigne essays nederlandse vertaling

Alleen bij Standaard Boekhandel

Hier bloeit iets.

Hier bloeit iets

Onze cadeautips

Onze cadeautips voor Vaderdag

Alleen in onze winkels: kortingsbon van € 10 voor e-books

Vivlio e-reader + € 10 aan e-books

Beoordelingen

We publiceren alleen reviews die voldoen aan de voorwaarden voor reviews. Bekijk onze voorwaarden voor reviews .

Uitgelichte categorieën

Strips, Comics & Graphic Novels

Science fiction & Fantasy

Onderwijs & Pedagogie

Economie & Management

Zelfzorg, Gezin & Gezondheid

Ga direct naar de inhoud , het zoekveld of het hoofdmenu .

  • Mijn boekenplank
  • Mijn profiel
  • luisterboeken
  • tijdschriften
  • de online Bibliotheek-app

Michel de Montaigne De essays

E-book | voor  telefoon of tablet e-reader pc of laptop

Volledige vertaling van de overpeinzingen van de Franse filosoof (1533-1592).

Je kunt dit boek lenen als je lid bent van de Bibliotheek.

Boeken lenen: hoe werkt het?

Meer informatie

De online bibliotheek.

  • Luisterboeken
  • Tijdschriften
  • Jeugd & Jongeren
  • online Bibliotheek-app
  • Nieuwsbrief

Vind ons ook op

Klantenservice.

  • Vragen of hulp nodig?

Onze kleine lettertjes

  • Gebruiks­voorwaarden
  • Website­voorwaarden
  • Toegankelijkheid
  • Verantwoordelijkheid

Boekwinkeltjes Logo

  • Boeken kopen
  • Boeken verkopen

Onderwerpen

  • Detectives Thrillers Spionage
  • Gedenkboeken
  • Hobbyboeken
  • Kinderboeken
  • Scheepvaart
  • Science-fiction Horror Fantasy
  • Studie Wetenschap Religie
  • Toneel Cabaret Muziek
  • Topografie Reizen
  • Veelgestelde vragen

Montaigne, Michel de - De essays

Boekstra uit nijverdal.

Logo Boekstra

De verkoper zal binnen 1 werkdag contact met u opnemen om de koop verder af te handelen.

Afbeeldingen (Klik om te vergroten)

Montaigne, Michel de - De essays

  • Leveringsvoorwaarden

Voer uw gegevens hieronder in om deze titel te bestellen bij Boekstra

Het huisnummer is ook opgegeven in het straat veld. Gelieve controleren of de velden straat en huisnummer correct zijn opgegeven.

Straat: Nummer:

  • Dit boek is nieuw
  • U ontvangt bij ons altijd de laatste beschikbare druk
  • Daarom kan de getoonde afbeelding afwijken van het werkelijke boek
  • Van toepassing zijn de Algemene Verkoopvoorwaarden Boekstra
  • Na uw bestelling ontvangen u en Boekstra een bevestiging per e-mail
  • U handelt deze bestelling rechtstreeks af met Boekstra. In de e-mail staan de naam,adres, woonplaats en telefoonnummer van Boekstra vermeld
  • Boekstra kan betaling vooraf vragen
  • Bekijk hier de algemene voorwaarden van Boekstra.

Onthoud mijn gegevens

Veiligheidscode, besteld, hoe nu verder.

Hebban

Vertaald door

Aantal pagina’s, eerste editie, laatste editie, komt voor in, boekinformatie, recensies (2), schrijf een recensie.

montaigne essays nederlandse vertaling

Populaire boeken in hetzelfde genre

montaigne essays nederlandse vertaling

Boeken van dezelfde auteur

montaigne essays nederlandse vertaling

Reageren op De essays

Wil je kort reageren op dit boek of een vraag stellen aan andere lezers, plaats dan een reactie.

  • Mijn account
  • Verlanglijst
  • Historiek.net

Geschiedenisboeken

  • Tachtigjarige oorlog
  • Eerste Wereldoorlog
  • NSB & collaboratie
  • Jodenvervolging
  • WOII-biografieën
  • Oorlogsromans
  • Koude Oorlog
  • Vietnamoorlog
  • Militaire geschiedenis
  • Biografieën
  • Nederlands-Indië
  • Gouden Eeuw
  • Middeleeuwen
  • Romeinse Rijk
  • Oude Griekenland
  • Klassieke oudheid (Bronnen)
  • Koningshuizen
  • Historische romans
  • Alle onderwerpen LIJST
  • Populairste boeken TIP

montaigne essays nederlandse vertaling

€ 49,99

‘Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.’ Haagse Courant ‘ De essays , uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit. […] Met De essays begon de bevrijding uit een tranendal van dogma’s.’ Vrij Nederland ‘Meestervertaler Hans van Pinxteren […] heeft met zijn vertaling van de Essais een nieuw taalkunstwerk geschreven. Had hij niet al jaren geleden de Nijhoffprijs ontvangen, dan had hij hem met deze vertaling wel verdiend.’ de Volkskrant ‘grandioze vertaling […] actueler dan ooit.’ NRC Handelsblad

Extra informatie

  • Beoordelingen (0)

Beoordelingen

Er zijn nog geen beoordelingen.

Wees de eerste om “De essays” te beoordelen Reactie annuleren

Mijn naam, e-mail en site bewaren in deze browser voor de volgende keer wanneer ik een reactie plaats.

Gerelateerde producten

montaigne essays nederlandse vertaling

John Pagus on Aristotle’s categories

montaigne essays nederlandse vertaling

De wereld deugt niet

montaigne essays nederlandse vertaling

Aldus sprak Heraclitus

montaigne essays nederlandse vertaling

Er is geen vrouw die deugt

montaigne essays nederlandse vertaling

Nietzsche contra Wagner

  • Bewaarde artikelen
  • Nieuwsbrieven
  • Auto en fiets
  • Koken en Eten
  • Beeldende Kunst
  • Volkskrant Magazine
  • Voor abonnees: onze specials

In ‘Hoe ouder hoe vrolijker’ kijkt vertaler Hans van Pinxteren goedgehumeurd terug op zijn leven en werk

Hoe ouder hoe vrolijker is een ode aan de vertaler, die steeds weer het onmogelijke probeert: een vertaling creëren die niet onderdoet voor het origineel. Hans van Pinxteren schrijft met aanstekelijk plezier over Montaigne, Flaubert en zijn eigen leven.

In ‘Hoe ouder hoe vrolijker’ kijkt vertaler Hans van Pinxteren goedgehumeurd terug op zijn leven en werk

Vijf jaar nadat hij was begonnen aan de vertaling van de Essays van de Franse filosoof Michel de Montaigne, was Hans van Pinxteren vastgelopen en leken de mensen gelijk te krijgen die hem hadden gewaarschuwd dat Montaignes zestiende-eeuwse Frans onvertaalbaar is. In een laatste poging zichzelf vlot te trekken, reist hij naar slot Montaigne in de Périgord, waar de filosoof (1533-1592) gedurende twintig jaar aan zijn boek had gewerkt.

Omdat hij Montaignes vertaler is, krijgt hij de sleutel van diens werkruimte in de toren bij het kasteel. Van Pinxteren blijft er uren zitten, kijkt naar de inscripties die de filosoof in de balken heeft laten graveren, denkt na; hij zoekt de man die hier vier eeuwen eerder heeft zitten schrijven – en hij vindt hem. ‘Het was net of hij zojuist het vertrek was uitgelopen om elders in het kasteel een bediende een opdracht te geven.’

Over de auteur Bert Wagendorp is schrijver en columnist van de Volkskrant .

Opgelucht gaat Van Pinxteren naar huis: hij heeft vriendschap gesloten met Michel de Montaigne, het writer’s block is als bij toverslag overwonnen en de vertaler gaat goedgemutst verder met zijn monsterklus: de 1.400 pagina’s van de Essays in de geest van de schrijver toegankelijk maken voor de Nederlandse lezer. Het boek verschijnt in 2004. ‘Ik heb zo’n twaalf jaar heen en weer gependeld tussen zijn eeuw en de mijne. En toen ik klaar was, had ik een verjongingskuur ondergaan. Of áls ik al ouder was geworden, dan ook een stuk vrolijker.’

Van Pinxteren schrijft het halverwege Hoe ouder hoe vrolijker – een niet letterlijk aan Montaigne ontleende maar wel door zijn levensleer geïnspireerde titel. In de Essays onderzoekt de Fransman hoe een mens moet leven in het aangezicht van de dood: in elk geval vrolijk.

Met ziel en zaligheid

Van Pinxteren, die vorig jaar 80 werd, kijkt goedgehumeurd terug op zijn leven, niet in de laatste plaats doordat hij zich veruit het grootste deel daarvan heeft beziggehouden met wat, na een toevallig begin, niet minder dan een levensvervulling bleek te zijn: vertalen. En niet maar wat te hooi en te gras, maar boeken van schrijvers met wie hij een dialoog kon aangaan, die hem iets konden leren – met wie hij een vriendschap kon onderhouden.

Hoe ouder hoe vrolijker is óók een ode aan de vertaler die zich telkens weer met ziel en zaligheid in een niet te winnen wedstrijd stort: het creëren van een vertaling die niet onderdoet voor het origineel. Het is een boek over gekmakende keuzes en onmogelijke opdrachten.

Van Pinxteren vermengt zijn eigen levensverhaal met de herinneringen aan zijn werk: de twee zijn meer en meer met elkaar verbonden geraakt. Nu de dood nadert, kan hij het er met zijn boezemvrienden Montaigne, Flaubert, Rimbaud, Lao Tse en anderen over hebben. ‘Vertalen is voor mij de mogelijkheid mensen van een bijzonder niveau te ontmoeten.’

montaigne essays nederlandse vertaling

Vertalen is voor Van Pinxteren vooral luisteren naar levende stemmen, ‘met de concentratie van een middeleeuwse monnik’. De schrijvers leren hem hun levenslessen en in ruil is de schrijver op wie zijn oog valt verzekerd van een toegewijde vriend die, Montaignes woorden indachtig, meer geeft dan neemt.

Toewijding is trouwens zwak uitgedrukt: Van Pinxteren offert zich op, probeert de schrijvers die hij vertaalt zo nabij mogelijk te komen. Soms kruipt hij zo diep in hun huid dat hij er wanhopig van wordt en dreigt door te draaien. Op zeker moment neemt hij op verzoek van uitgever Johan Polak de taak op zich Flauberts Salammbô te vertalen, een roman over de huurlingenopstand in Carthago tussen 240 en 237 v.Chr. Voor Flaubert was het boek een slopende onderneming geweest, die hij na vijf jaar afsloot met de woorden: ‘Als ik er nú geen punt achter zet, ga ik eraan kapot.’

Zijn vertaler heeft zo mogelijk nog meer geleden, niet alleen door de gedetailleerde beschrijvingen van de wreedheden, die hem uit zijn slaap houden en hem bijkans overspannen maken, maar ook door de moeilijkheden die hij ondervindt bij het zo nauwkeurig mogelijk overbrengen van het ritme van Flauberts taal, de kleur van zijn woorden. Ook hij is als hij klaar is aan het eind van zijn Latijn: hij levert zijn laatste correcties in bij Polak met de woorden dat hij de tekst nooit meer wil zien. ‘Wekenlang heb ik niet of nauwelijks gesproken, en ik had moeite terug te keren naar mijn eigen denken en handelen.’

Onmogelijk werk

Het mooiste verhaal in Hoe ouder hoe vrolijker is dat van de vertaling van de Tao Te King , een verzameling zeer verschillende teksten van Lao Tse, grondlegger van het taoïsme, die Van Pinxteren in 1970 voor het eerst onder ogen krijgt. Hij leest eerst de bestaande vertalingen en commentaren en zo wordt de Tao ‘het boek van zijn hart’. Dan besluit hij het te gaan vertalen, hoewel hij het Chinees niet machtig is. Met behulp van een website waarop de Tao Te King gedigitaliseerd is in Chinese karakters met bij elk karakter drie of vier betekenissen in het Engels gaat hij aan de slag. Later vindt hij een audioweergave waarop de verzen in het Chinees worden gereciteerd, zodat hij weet naar welk ritme hij moet streven. Het is obsessief gedrag, maar met een doel: Van Pinxteren streeft dezelfde schoonheid na die de auteur ooit heeft bewogen bij het schrijven van het werk.

Van Pinxterens vertalerscarrière begon in 1969 met gedeelten uit Rimbauds Illuminations : meteen al een onmogelijk karwei dat hem voor vrijwel onoplosbare problemen stelt, ook als hij later Nederlands probeert te maken van het complete werk. Hoe moet je het onbegrijpelijke vertalen? Hoe moet je poëzie vertalen die tot stand is gekomen onder invloed van drugs en alcohol om tot extase en roes te komen, tot het ongekende, tot een nieuwe taal? Van Pinxteren schroomt niet en probeert het eerst stoned, en vervolgens nog een keer dronken.

Opnieuw beginnen

Momenteel is Van Pinxteren bezig met de vertaling van Flauberts lange prozagedicht La Tentation de saint Antoine. De aanpak is weer degelijk: hij heeft het werk gelezen en herlezen en daarna nog eens hardop voorgedragen, allemaal om het te laten ‘indalen’. Volgens Van Pinxteren gaat achter elk boek van Flaubert een hele bibliotheek schuil; hij leest alle bronnen, de boeken over de Egyptische, de Griekse en Romeinse mythologie, hij is in het brahmanisme, boeddhisme, parsisme en gnosticisme gedoken en hij heeft, net als Flaubert, Spinoza bestudeerd. En dan, na twee jaar hard werken, moet hij erkennen dat zijn vertaling iets oppervlakkigs houdt, vooral in de landschapsbeschrijvingen.

Met Flauberts reisnotities in de tas vertrekt hij naar Egypte, om te zien wat de schrijver heeft gezien, gaat weer naar huis en begint helemaal opnieuw. Het is van een verbijsterende en jaloersmakende volharding; die is noodzakelijk, schrijft Van Pinxteren, om de ‘emotionele onderlaag’ te vinden die het boek uniek maakt.

Vertalen is een verslaving, geeft hij toe, maar geen verslaving waarvan hij wil afkicken. Hoe ouder hoe vrolijker is het verhaal van een bezield en bezeten man – ik ben meteen naar de boekhandel gehold om Van Pinxterens vertaling van de Essays aan te schaffen en Montaigne door de ogen van zijn grote vriend te kunnen lezen.

Hans van Pinxteren: Hoe ouder hoe vrolijker – Beschouwingen en verhalen over reizen en verdwalen, schrijven en vertalen, liefde en vriendschap. Oevers; 263 pagina’s; € 25.

Opnieuw beginnen

Geselecteerd door de redactie

montaigne essays nederlandse vertaling

  • Account aanmaken

Michel de Montaigne/De essays van Michel de Montaigne

  • De oorspronkelijke Franse teksten staan op de Franse Wikisource
  • Nederlandse vertalingen staan op de Nederlandstalige Wikisource

montaigne essays nederlandse vertaling

  • Michel de Montaigne - inhoud
  • Beperkte inhoudsbreedte inschakelen

Blogcollectief Onderzoek Onderwijs

Wij willen onderwijskundig onderzoek toetsen aan onze dagelijkse onderwijspraktijk en ervaringen uitwisselen over wat werkt en niet werkt in de klas. daarbij laten we ons informeren door onderzoek, niet leiden..

montaigne essays nederlandse vertaling

Waarom we meer Montaigne nodig hebben

(en rancière en van der wateren).

U zou wel gek zijn uw tijd te verdoen met een zo frivool en ijdel onderwerp. Vaarwel dus. (Michel de Montaigne, “Aan de lezer”)

Ruben De Baerdemaeker (leraar Engels, Duits en Nederlands in Gent ) schrijft hier over zijn lessen over het essay. Dit (Corona-)jaar liet hij zijn leerlingen zelf vragen stellen en essays schrijven, geïnspireerd door De Denkende Klas. Het verslag van deze lessenserie wordt afgewisseld met fragmenten uit essays die zijn leerlingen schreven.

Het experiment

Elk jaar geef ik les over het essay. We lezen een essay in de klas, we overlopen de bijhorende vraagjes uit het handboek en beantwoorden de interessantste ervan. Daarna volgt een filmpje over Montaigne, de man die het essay als genre uitvond, en eventueel doen we dan nog eens dezelfde oefening met een tekst van hem: lezen, enkele moeilijke woorden verklaren, vraagjes beantwoorden, klaar is kees.

Maar dit jaar had ik net het boek De denkende klas gelezen, waarin Dick van der Wateren (tevens beheerder van deze onvolprezen groepsblog) ervoor pleit met leerlingen na te denken en vragen te stellen vanuit “verwondering”. Montaigne leek me een onderwerp dat zich daartoe moest kunnen lenen, en ik besloot het over een andere boeg te gooien 1 Ook wel uit noodzaak: van november tot maart waren we veroordeeld tot halftijds afstandsonderwijs. , gewapend met principes uit De denkende klas :

  • Anti-lesgeven: leerlingen de ruimte geven zelf te denken. (22-23)
  • Houd op met praten tegen de klas. Ga praten met de leerlingen. (65)
  • Inspireer je leerlingen met grote vragen. (140)

In de klas las ik Montaignes inleiding op de essays voor (een vermakelijk tekstje, waarin de auteur de lezer oproept om dat boek maar meteen weer weg te leggen, omdat het toch niet zo interessant is) en daarna het erg korte essay “Over duimen”, dat gaat over, jawel, duimen 2 We lazen deze teksten in het Nederlands, in de monumentale vertaling van Hans van Pinxteren. – het is een opsomming van anekdotes en citaten waarin duimen voorkomen.

Mijn leerlingen hadden al gauw door dat die teksten van Montaigne zich weinig aantrekken van de IMS-structuur (Inleiding-Midden-Slot) waarmee ze van in de lagere school om de oren worden geslagen. Van rechtlijnige argumentatie of logische conclusies is hier weinig sprake: Montaignes tekst lijkt eerder spontaan te groeien uit de citaten die hij in zijn studeerkamer verzamelde.

Ik gaf de leerlingen daarna deze opdracht mee:

  • je kiest en leest een essay van Montaigne (uit een selectie die ik had gemaakt).
  • je schrijft een tekst op basis van enkele ideeën of citaten uit dat essay, en je deelt die tekst (via Google docs) met een tweetal medeleerlingen en je leerkracht.
  • je leest de teksten die met jou gedeeld worden, en reageert erop door commentaren toe te voegen.

De resultaten overtroffen mijn verwachtingen: ik las erg persoonlijke, intelligente, soms ontroerende tekstjes. Een leerling las “Over ledigheid” en vroeg zich af waar zijn uitstelgedrag vandaan komt (en vond dat hij strenger moest zijn voor zichzelf). Een leerlinge reageerde op Montaignes essay “Over angst” door zich af te vragen of angst ook positief kan zijn. Een derde dacht, geïnspireerd door “Over droefheid” na over het onvermijdelijke verdriet dat haar nog te wachten zou staan, en hoe je daarmee om kunt gaan. Uit bijna alle teksten sprak oprechte bedachtzaamheid.

montaigne essays nederlandse vertaling

Iedereen heeft zijn eigen grenzen afgebakend en het zijn vaak die dingen die buiten onze grenzen liggen, die ons het gevoel van angst geven. We hebben, wanneer we die grenzen opzoeken en proberen uit te breiden, telkens opnieuw de keuze om ons door angst of door moed te laten leiden. Als we ons door angst laten leiden, zijn er gegarandeerd kansen die we laten schieten. (“Over Angst”)

montaigne essays nederlandse vertaling

Isabella: Maar ik denk dat angst ook een positief effect kan hebben op mensen. Als je je in een gevaarlijke situatie bevindt, werkt angst als een soort van alarm, een overlevingsmechanisme. Je voelt dat er iets niet klopt aan de situatie en je zal ook onmiddellijk reageren. Angst zorgt ervoor dat je meer oplettend bent en geeft je dus een soort van bescherming. Je zal daardoor altijd zoeken naar veiligheid in een gevaarlijke situatie. Het is een overblijfsel van ons dierlijke instinct.  (“Over angst”)

montaigne essays nederlandse vertaling

Mirte: Ik heb zoals elke 17-jarige al redelijk wat verdriet meegemaakt, maar ik mag niet klagen. Er zijn mensen die al veel erger hebben moeten meemaken. Ik ben ook nog jong, ik weet niet hoe het voelt om weduwe te zijn en je partner te verliezen, of hoe het voelt om een kind te verliezen. Ik heb al een voorproefje gehad van verdriet maar ik ben er zeker van dat ik er in mijn leven nog genoeg van zal kunnen eten. (“Over droefheid”)

Maar het mooiste speelde zich af in de marges van de teksten: daar ontsponnen zich dialogen, soms heel persoonlijk, zelfs intiem, soms spitsvondig, soms abstract en hoogdravend. Het meedenken en meeschrijven in die dialogen was ook voor mij als leerkracht trouwens veel boeiender dan gewoon met de rode pen door 27 teksten te gaan, en helemaal leuk werd het als leerlingen na mijn verbeterwerk nog eens reageerden en de dialoog kon blijven verdergaan.

Toen ik na afloop met de leerlingen over dit experimentje praatte, bleek dat zij deze schrijfopdracht boeiend hadden gevonden, en dat ze zich meer betrokken hadden gevoeld dan bij een klassieke schrijftaak waarbij elke leerling een tekst produceert die enkel de leerkracht daarna leest en verbetert.

Experiment geslaagd? Dat hangt er maar van af hoe je het bekijkt. Van der Wateren volgt in zijn boek de drieledige doelstelling uit het werk van Gert Biesta: goed onderwijs speelt zich af op drie domeinen: kwalificatie, subjectificatie en socialisatie. In wat volgt, toets ik mijn experimentje aan die drie thema’s. (Ik neem daarbij ook Le maître ignorant van Jacques Rancière ter hand, het boek waarin hij de pedagogische methode van Joseph Jacotot filosofisch onderzoekt – omdat dat boek zo vaak in dezelfde lijn ligt als De denkende klas dat het eigenlijk geen toeval kan zijn.)

Kwalificatie – Denken zonder doel?

Mijn leerlingen hebben nu wel nagedacht en geschreven, maar hebben ze ook iets geleerd? Misschien zullen ze zich iets beter herinneren wie die Montaigne was, maar leerplandoelstellingen kan ik met deze opdracht niet echt afvinken. Dat is zelfs inherent aan deze manier van werken: als je mensen aan het denken zet, valt immers niet te voorspellen waar die gedachten hen heen zullen leiden.

Jacques Rancière verwoordt dit probleem krachtig als hij niemand minder dan Socrates op de korrel neemt 3 Het is interessant dat Socrates in De denkende kla s ook voorkomt, en in een heel positief licht verschijnt. Dat komt misschien doordat van der Wateren zich laat inspireren door Alain Badiou, die zich toespitst op de beschuldiging dat Socrates de jeugd van Athene “corrumpeerde”. Rancière leest vooral Plato’s dialoog Menon , die expliciet over onderwijzen gaat. : 

Socrate, par ses interrogations, amène l’esclave de Ménon à reconnaître les vérités mathématiques qui sont en lui. Il y a là peut-être le chemin d’un savoir, mais aucunement celui d’une émancipation. […] La démonstration de son savoir est tout autant celle de son impuissance. (L’Ile du livre) (Socrates leidt de slaaf van Menon door middel van zijn ondervraging tot het erkennen van de wiskundige waarheden die in hem aanwezig zijn. Deze weg leidt misschien tot kennis, maar zeker niet tot emancipatie. […] Het aantonen van zijn kennis is evenzeer het aantonen van zijn onmacht.)

Rancière stelt hiermee de hele idee van de socratische “maieutiek” 4 μαιευτική τέχνη (maieutikè technè) , de kunde van de vroedvrouw) in vraag: een proces waarbij een leerkracht een leerling aan de hand neemt om uit te komen bij een doel dat die leerkracht vooraf bepaalde, kan dan wel leiden tot kennis, maar de leerling blijft bevestigd in zijn ondergeschikte positie. Hierbij schep je wel de illusie dat je een leerling “ruimte geeft om te denken”, maar dat is eigenlijk intellectueel oneerlijk: je geeft de leerling een puzzel, en beloont met een schouderklopje als de puzzelstukjes passen – wat natuurlijk maar op één enkele manier kan lukken.

Van der Wateren geeft in zijn boek toe dat hij, in de derde klas waarin hij natuurkunde gaf zonder handboek maar met als doel de leerlingen “natuurkundig leren denken”, “niet alle hoofdstukken van het boek kon behandelen.” (157) Dat is logisch: als je vertrekt vanuit de vragen die leerlingen bedenken, kun je er niet op rekenen dat die vragen netjes overeenstemmen met het curriculum. Misschien is dat niet zo erg: 

“Qui cherche trouve toujours. Il ne trouve pas nécessairement ce qu’il cherche, moins encore ce qu’il faut trouver. Mais il trouve quelque chose de nouveau à rapporter à la chose qu’il connaît déjà.” (Le pouvoir de l’ignorant)  (Wie zoekt, die vindt altijd. Hij vindt niet noodzakelijk wat hij zoekt, en al helemaal niet wat hij moet vinden. Maar hij vindt iets nieuws om in verband te brengen met wat hij al kent.)

Als je naar onderwijs kijkt vanuit vastgelegde doelstellingen, ga je eigenlijk automatisch het denken – en dus, volgens Rancière, de emancipatie – van de leerling aan banden leggen, of minstens kanaliseren. En laat dat nu exact de manier zijn waarop vandaag de dag naar onderwijs wordt gekeken: er is in Vlaanderen nog steeds een oeverloze discussie over de nieuwe eindtermen (de doelstellingen die in het middelbaar onderwijs moeten worden behaald). In het publieke debat wordt gezwaaid met statistieken over leerachterstand (ten opzichte van te behalen doelen, dus) en de economische impact ervan. Het populaire onderwijsboek Wijze lessen gaat er prat op zich te baseren op “leraren-effectiviteitsstudies” – de statistische studie van hoe je het efficiëntst strak afgelijnde doelen behaalt. John Hattie’s Visible Learning (onder andere op deze site ontmaskerd als pseudowetenschap) en de obsessie voor het meetbare hebben het denken over onderwijs in een stevige houdgreep, ondanks het theoretische weerwerk van denkers als Biesta en Meirieu.

Nu, met dit experiment presteer ik als leerkracht wellicht behoorlijk beroerd qua effectiviteit – al was het maar omdat het doel ervan niet eens netjes omschreven is. Het leerrendement bij mijn leerlingen is volkomen onmeetbaar (al moet iemand me toch echt eens uitleggen hoe je überhaupt berekent – of wat het betekent – dat een leerling er 12,4% op voor- of achteruit is gegaan qua lees- of schrijfvaardigheid).

Het enige doel dat Rancière vooropstelt is eigenlijk dat van de emancipatie. 5 In De terugkeer van het lesgeven neemt Biesta dit doel eigenlijk over, zeker in het hoofdstuk dat gaat over Rancière. En daartoe volstaat het volgens hem de leerling telkens drie vragen te stellen: “Que vois-tu? Qu’en penses-tu? Qu’en fais-tu? Et ainsi à l’infini (L’île du livre) (“Wat zie je? Wat denk je erover? 6 Dit zou je ook kunnen vertalen als “Wat vind je ervan?” maar daar gaat het bij Rancière – en bij van der Wateren – eigenlijk niet over. Wat doe je ermee? En zo oneindig verder.”) De leerkracht stelt deze vragen, en vooral: “Il vérifie que le travail de cette intelligence ce fait avec attention”. (Le maître et Socrate) (“Hij verifieert of het werk van deze intelligentie [van de leerling] met aandacht verricht wordt.”)

In die zin was deze opdracht wel degelijk doelmatig: Lees een tekst ( que vois-tu? ), denk erover na ( qu’en penses-tu? ) en schrijf er nu zelf iets over ( qu’en fais-tu? ). Op het vlak van kwalificatie scoort mijn bescheiden experiment dus eerder matig, maar als denken ook een doel op zich kan zijn, dan is het opzet geslaagd.

Subjectificatie

Montaigne staat te boek als vrijdenker. André Comte-Sponville noemt hem “le plus libre des esprits libres” (de meest vrije van alle vrije geesten) (in dit interview , dat me werd aangeraden door een collega Frans). De drijfveer achter zijn schrijven was de vraag “Que sais-je?” (“Wat weet ik?”) Het is die verfrissende onbevangenheid die Montaigne ook vandaag nog zo leesbaar maakt, 7 Daarvan getuigt Comte-Sponvilles recente boek over Montaigne ( Dictionnaire Amoureux de Montaigne ), maar bijvoorbeeld ook Sarah Bakewells How to live? A Life of Montaigne. Die intrigerende frisheid van Montaigne lijkt me iets te maken te hebben met de renaissance, een periode die kritisch (en verwonderd!) keek naar de wereld en naar de oudheid, en die het experiment niet schuwde – maar zonder een gecodificeerde, geïnstitutionaliseerde wetenschappelijke methode of afgelijnde Kantiaanse categorieën. Maar dat is een thema voor een heel ander soort essay. ook – en dat is natuurlijk het punt – voor jonge mensen die vanuit hun eigen ervaringen en verwondering net dezelfde vragen stellen als Montaigne deed: wat weet ik eigenlijk? hoe moet ik leven? hoe ga ik om met lijden? wat zijn gevoelens, en welke plaats hebben ze? Enzovoort – de Nederlandse uitgave van de essays beslaat bijna 1500 bladzijden.

Als je jongvolwassenen uitnodigt na te denken over dit soort “mooie vragen” (zoals van der Wateren ze noemt), dan blijken ze daar graag op in te gaan. Meer nog dan volwassenen zoeken zij hun plek in deze wereld, en een manier om er als subject in te verschijnen. Door niet alleen na te denken over de thema’s die Montaigne aanreikt, en door die gedachten ook onder woorden te brengen, ontwikkelen ze een stem, en een manier om kritisch na te denken over hun eigen identiteit en menszijn. Hoop ik.

montaigne essays nederlandse vertaling

Aymen: Wijsheid is en kan zeer mooi zijn, maar we moeten weten wanneer, hoe en met wie we onze wijsheid moeten delen. Je hebt sommige wijsgeren die inderdaad zeer wijs zijn, maar door het feit dat ze die wijsheid niet op de goede manier naar buiten brengen, loopt het vaak gewoon verkeerd af. (“Over matigheid”)

montaigne essays nederlandse vertaling

Darius: Ik ben van mening dat als we ophouden met nieuwe dingen te leren, als we ophouden met nieuwe dingen te proberen en enkel onze oude projecten afwerken, dat we ophouden met leven. Dan bestaan we nog maar leven we niet meer.

montaigne essays nederlandse vertaling

Kwinten: Men zegt altijd dat we de touwtjes strak in onze handen moeten hebben om controle te hebben over ons leven. Eenmaal je die touwtjes wat losser laat, merk je dat je lichaam of geest zijn eigen weg gaat. Een weg waar je zelf geen controle over hebt, en misschien is dat hetgene waar we bang van zijn, dingen waarover we zelf geen controle hebben. Omdat we zo gewoon zijn te leven met controle over alles, hebben we schrik voor het onbekende. Maar als niemand ooit het onbekende had verkend, waren we nooit gekomen waar we nu staan. (“Over ledigheid”)

Socialisatie – Van debat naar dialoog

Meer dan een jaar geleden ontspon zich op deze site een gedachtewisseling tussen Dick van der Wateren en Pedro De Bruyckere: die laatste toonde zich bezorgd dat een focus op het denken (eerder dan leren) kon doorslaan naar “een enorme individualisering”  die “de ongelijkheid in de samenleving vaak vooral kan vergroten”. Dit is een theoretische bezorgdheid die niet zomaar weg te wuiven valt. Wie De denkende klas uitleest, vindt in het laatste hoofdstuk een visie waarin onderwijs expliciet een rol speelt in een open, democratische samenleving – maar is dat genoeg om de idee te ontkrachten dat het ontwikkelen van het eigen denkvermogen in de eerste plaats het individu ten goede komt en riskeert ongelijkheid uit te vergroten?

In mijn experimentje wordt dit probleem wat opgevangen doordat leerlingen commentaar formuleren bij elkaars teksten: het nadenken blijft een individueel proces, maar het resultaat van dat denken wordt onderwerp van dialoog. De tekst die leerlingen schreven was trouwens ook al het resultaat van de confrontatie met een andere tekst, en dus eigenlijk een vorm van dialoog met een dode Fransman. Dialoog loopt hier over in dialectiek: these en synthese leiden tot “Aufhebung” (een term die van der Wateren trouwens ook gebruikt). Montaigne schrijft zijn tekst op basis van ideeën uit de oudheid, en inspireert op zijn beurt jonge mensen in 2021, die dan weer verder schrijven over elkaars teksten.

Door van leerlingen geen “mening” maar eerder een “gedachte” te vragen, vermijden we dat deze dialoog ontaardt in een discussie of debat. 8 Dick van der Wateren vertrouwde me in een gesprek toe dat hij niet zo houdt van “het debat” als werkvorm, en meer brood ziet in dialoog. Ook op dat vlak sluit hij eigenlijk naadloos aan bij Rancière, die een hoofdstuk wijdt aan retoriek, en hoe die emancipatie in de weg staat. In dit experimentje is het niet de bedoeling de ander te overtuigen, enkel om samen na te denken, op voet van gelijkheid. Ook ik, als leerkracht, sta immers op hetzelfde “niveau” als de leerlingen in dit experiment: ik mag mee denken en schrijven, maar ben niet de arbiter die over de uitkomst van een wedstrijd beslist. 9 Toegegeven: ik gaf de leerlingen ook een score voor hun werkjes – voor de precisie waarmee ze hun gedachten verwoordden – en voelde me daar niet helemaal goed bij (zeker als ik, conform de afspraken binnen onze vakgroep, ook nog eens punten moest aftrekken voor dt-fouten).  

Die gelijkheid is voor Rancière een voorwaarde, niet alleen voor succesvol onderwijs, maar voor een democratische samenleving.

Il n’y a pas de hiérarchie de capacité intellectuelle. C’est la prise de conscience de cette égalité de nature qui s’appelle émancipation et qui ouvre la voie de toute aventure au pays de savoir. (Calypso et le serrurier)  (Er is geen hiërarchie in intellectuele capaciteit. Emancipatie is de bewustwording van deze natuurlijke gelijkheid, en maakt avonturen in het land van het weten mogelijk.)

Rancière biedt misschien een theoretisch antwoord op de bezorgdheid van De Bruyckere: door samen na te denken, op voet van gelijkheid, creëren we de mogelijkheid tot emancipatie, en daarmee de grondslagen voor samenleven – dat lijkt me precies wat ook van der Wateren in zijn boek beoogt. En door leerlingen, in een veilige schoolse context (“School zou een speelplaats moeten zijn waar volwassen met jonge mensen oefenen in het goede leven” (22)), uit te dagen hun kritische vermogens in te zetten, scheppen we misschien zelfs de mogelijkheid die samenleving te vernieuwen. 

Het werk van Montaigne nodigt uit tot nadenken, wars van grote overtuigingen of vastgeroeste zekerheden. Het leent zich daardoor prima tot het soort onderwijs dat in De denkende klas wordt voorgesteld. Eén van de sterktes van dat boek is dat het geen strikte methode propageert, en niet pretendeert de wijsheid in pacht te hebben – laat staan de ultieme manier van onderwijzen te hebben ontdekt. (Hoe zou dat ook kunnen, als de auteur zelf stelt dat het enige goede antwoord op een goede vraag een volgende goede vraag is?)

Het kan dan ook niet de bedoeling van dit essay zijn om collega’s dit experiment aan te praten als na te volgen voorbeeld. Het is ook geen pleidooi om onderwijsdoelen helemaal te laten varen of afhankelijk te maken van wat leerlingen zelf aanbrengen. Dit is niet meer dan een voorzichtige poging om te onderzoeken wat er gebeurt als je met leerlingen gaat nadenken, en daarmee afstand neemt van je expliciete onderwijsdoelen. 

Waar Montaigne, en Rancière, en van der Wateren ons aan herinneren, is immers dat denken altijd een “essai”, een poging, een probeersel is. Dat besef dwingt je om concrete doelstellingen even los te laten, want het resultaat van zo’n poging ligt niet op voorhand vast – net zoals het ultieme doel van onderwijs, de samenleving van de toekomst, gelukkig ook niet op voorhand vast ligt.

Referenties

De Montaigne, Michel. De essays . Vertaald door Hans van Pinxteren, Amsterdam, Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2018.

Rancière, Jacques. Le maître ignorant. Cinq leçons sur l’émancipation intellectuelle . Fayard, 1987.

Van der Wateren, Dick. De denkende klas . Amsterdam/Leuven, Lannoo Campus, 2020.

  • 1 Ook wel uit noodzaak: van november tot maart waren we veroordeeld tot halftijds afstandsonderwijs.
  • 2 We lazen deze teksten in het Nederlands, in de monumentale vertaling van Hans van Pinxteren.
  • 3 Het is interessant dat Socrates in De denkende kla s ook voorkomt, en in een heel positief licht verschijnt. Dat komt misschien doordat van der Wateren zich laat inspireren door Alain Badiou, die zich toespitst op de beschuldiging dat Socrates de jeugd van Athene “corrumpeerde”. Rancière leest vooral Plato’s dialoog Menon , die expliciet over onderwijzen gaat.
  • 4 μαιευτική τέχνη (maieutikè technè) , de kunde van de vroedvrouw)
  • 5 In De terugkeer van het lesgeven neemt Biesta dit doel eigenlijk over, zeker in het hoofdstuk dat gaat over Rancière.
  • 6 Dit zou je ook kunnen vertalen als “Wat vind je ervan?” maar daar gaat het bij Rancière – en bij van der Wateren – eigenlijk niet over.
  • 7 Daarvan getuigt Comte-Sponvilles recente boek over Montaigne ( Dictionnaire Amoureux de Montaigne ), maar bijvoorbeeld ook Sarah Bakewells How to live? A Life of Montaigne. Die intrigerende frisheid van Montaigne lijkt me iets te maken te hebben met de renaissance, een periode die kritisch (en verwonderd!) keek naar de wereld en naar de oudheid, en die het experiment niet schuwde – maar zonder een gecodificeerde, geïnstitutionaliseerde wetenschappelijke methode of afgelijnde Kantiaanse categorieën. Maar dat is een thema voor een heel ander soort essay.
  • 8 Dick van der Wateren vertrouwde me in een gesprek toe dat hij niet zo houdt van “het debat” als werkvorm, en meer brood ziet in dialoog. Ook op dat vlak sluit hij eigenlijk naadloos aan bij Rancière, die een hoofdstuk wijdt aan retoriek, en hoe die emancipatie in de weg staat.
  • 9 Toegegeven: ik gaf de leerlingen ook een score voor hun werkjes – voor de precisie waarmee ze hun gedachten verwoordden – en voelde me daar niet helemaal goed bij (zeker als ik, conform de afspraken binnen onze vakgroep, ook nog eens punten moest aftrekken voor dt-fouten).
  • Print & PDF
  • Delen op Tumblr

montaigne essays nederlandse vertaling

Vind ik leuk:

Gastblogger.

' src=

Gastbloggers publiceren op uitnodiging en op persoonlijke titel. Hun visie is niet noodzakelijkerwijs de visie van het Blogcollectief. Commerciële uitingen worden niet geplaatst.

guest

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt .

wpdiscuz

About Gastblogger

Latest posts by gastblogger.

  • 01.09.24 Wat de PISA-ophef ons leert over het publieke onderwijsdebat
  • 09.10.23 Stop met schreeuwen en polariseren, het werkt niet — herblogd
  • 08.25.23 Hoeveel onderzoek heeft het onderwijs nodig? Misschien minder dan we denken
  • 05.21.23 Dat getamboereer op ‘directe instructie’ helpt ons niks verder! Herblogd
  • 12.16.22 8 Beweegredenen voor formatief handelen — herblogd

IMAGES

  1. Michel de Montaigne

    montaigne essays nederlandse vertaling

  2. 1700 Michel de Montaigne Essays portrait

    montaigne essays nederlandse vertaling

  3. Essays of Montaigne by Michel de; Charles Cotton (trans.) and William

    montaigne essays nederlandse vertaling

  4. download book essays of montaigne pdf

    montaigne essays nederlandse vertaling

  5. The Complete Essays of Montaigne

    montaigne essays nederlandse vertaling

  6. Essays of Montaigne by MONTAIGNE, Michel Eyquem de: near fine hardcover

    montaigne essays nederlandse vertaling

VIDEO

  1. Essays

  2. Montaigne, friendship, and the invention of the essay ✍🏻 #philosophy #overthinkpodcast

  3. Citations de Michel De Montaigne

  4. The Essays of Michel de Montaigne: Of Sorrow (Audiobook)

  5. The Essays of Michel de Montaigne: That Men by Various Ways Arrive at the Same End (Audiobook)

  6. Montaigne's Hardship before Inventing the Essay

COMMENTS

  1. PDF Michel de Montaigne. Essays. Uit het Frans vertaald door Frank de

    de vertaling van Montaignes Essais. Gisteren is deze verschenen, van de hand van Frank de Graaff. De eerste integrale Nederlandse versie sinds die van Jan Hendrik Glazemaker uit 1672. In de tussenliggende jaren is Montaigne ongetwijfeld wel gelezen, in het Frans, maar vertalingen zijn opvallend schaars, ondanks de invloed die

  2. De essays, Michel De Montaigne

    Samenvatting. 'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.'. Haagse Courant. 'De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit. [...]

  3. Michel de Montaigne/Nederlandse vertalingen van Essais: Livre I

    Michel de Montaigne/Nederlandse vertalingen van Essais: Livre I. < Michel de Montaigne. EERSTE BOEK VAN DE 'ESSAIS' VAN MONTAIGNE. (édition de Bordeaux, 1595) Vertaling door Jules Grandgagnage. Bron: Essais van Montaigne. Essais, édition de Bordeaux, 1595. Au lecteur. I. Op verschillende wijzen bereikt men hetzelfde.

  4. Essais

    Stilaan verrijkt Montaignes 'essai' zich, onder invloed van wat hij leest, maar waarschijnlijk ook door persoonlijk ingrijpende ervaringen zoals het verlies van zijn vriend La Boétie, en het ongeval met zijn paard. Het onderwerp van de essais wordt meer en meer Montaigne zelf, zijn gedachten en gevoelens.

  5. Michel de Montaigne

    Montaigne heeft in totaal 107 essays geschreven. De Nederlandse vertaling omvat iets meer dan 1300 bladzijden. 1 Indien

  6. De essays

    'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.' Haagse Courant 'De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit. […] Met De essays begon de […]

  7. Michel de Montaigne, Essays

    De Essays is een lijvig werk: het boek beslaat in de Nederlandse uitgaven ruim 1500 pagina's, verdeeld over iets meer dan honderd essays. De verzameling Essays als geheel kan gezien worden als Montaignes proeve om zichzelf te verhelderen.

  8. Michel de Montaigne (vert. Hans van Pinxteren)

    Dit schrijft Montaigne in zijn late essay 'Over de ijdelheid', een van zijn mooiste en bekendste. Het gaat niet zozeer over ijdelheid, zoals hij zelf ook toegeeft, maar meer over zijn reizen; het is een mooi, persoonlijk essay.

  9. De essays

    Volledige vertaling van de overpeinzingen van de Franse filosoof (1533-1592). Genre. Non-fictie. Onderwerpen. Essays, Verhalenbundels & Columns | Werken van filosofen | Literaire essays. Taal. Nederlands. Oorspronkelijke taal. Frans, verschenen als Essais. Ook beschikbaar als. Gesproken boek E-book. Je leent dit boek bij je eigen Bibliotheek.

  10. Klassieke essays I Over vriendschap van Montaigne, De Revisor ...

    In dit bijzondere geval, tenslotte, kunnen we ook melden dat de vertaling van het hier gekozen essay, 'De l'amitié', deel uitmaakt van een integrale vertaling van de Essais, die in 1992, ter gelegenheid van de 400ste sterfdag van Montaigne, zal verschijnen bij uitgeverij Boom. Op deze pagina lees je de tekst 'De Revisor.

  11. De essays : Montaigne, Michel de, Pinxteren, Hans van: Amazon.nl: Boeken

    Michel de Montaigne (auteur), Hans van Pinxteren (Vertaler) 4,5 2 beoordelingen. Alle verschijningsvormen en edities zien. 'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.'. Haagse Courant. 'De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in ...

  12. De essays

    Omschrijving. 'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.'. Haagse Courant. ' De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit.

  13. Montaigne

    Montaigne, Michel de: 7 delen essays: 1. Ik ben nogal klein van stuk. 2. Een complex en veranderlijk wezen. 3. Drijf nooit je vijand in het nauw. 4. ... Essays. Vertaling Hans van Pinxteren : Athenaeum-Polak Van Gennep 2003: In zwart linnen gebonden met omslag, 19 cm, 351 p's. € 29.95:

  14. De essays

    Taal. Nederlands. Oorspronkelijke taal. Frans, verschenen als Essais. Meer informatie. Volledige vertaling van de overpeinzingen van de Franse filosoof (1533-1592).

  15. Boekwinkeltjes.nl

    Gratis (binnen Nederland) Meer info: Flaptekst. 'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.'. Haagse Courant. 'De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel.

  16. De essays van Michel de Montaigne

    De essays is de eerste en nog steeds de rijkste, persoonlijkste en beroemdste essaybundel van de wereldliteratuur. Montaigne stelt op zeer beeldende en levendige wijze essentiële levensvragen aan de orde, over de dood, vriendschap, erotiek, wijsheid, angst, hartstocht en godsdienst.

  17. De essays

    'De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit. […] Met De essays begon de bevrijding uit een tranendal van dogma's.' Vrij Nederland

  18. Athenaeum Boekhandel

    'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.' Haagse Courant 'De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou i

  19. De essays

    Omschrijving. 'Ik hóórde Montaigne spreken in een wel zeer voortreffelijke nieuwe vertaling van Hans van Pinxteren.'. Haagse Courant. ' De essays, uitgekomen in een prachtige vertaling van Hans van Pinxteren, zou in elk hotel in het nachtkastje moeten liggen naast de bijbel. Het is het boek der boeken van de moderniteit. [...]

  20. Recensie: In 'Hoe ouder hoe vrolijker' blikt vertaler Hans van

    Hoe ouder hoe vrolijker is het verhaal van een bezield en bezeten man - ik ben meteen naar de boekhandel gehold om Van Pinxterens vertaling van de Essays aan te schaffen en Montaigne door de ogen van zijn grote vriend te kunnen lezen.

  21. Michel de Montaigne/De essays van Michel de Montaigne

    Hulpmiddelen. < Michel de Montaigne. Essayist. Montaigne was niet de eerste "essayist", hoewel hij wel de term bedacht. De oude Griekse schrijver Plutarchus, vooral beroemd om zijn Parallelle Levens, schreef Moralia, een reeks van meer dan 60 essays over ethische, literaire, religieuze, fysische en politieke onderwerpen.

  22. Athenaeum Boekhandel

    Zuidoost. Haarlem. Agenda. "De essays" is de eerste en nog steeds de rijkste, persoonlijkste en beroemdste essaybundel van de wereldliteratuur. Montaigne stelt op zeer beeldende en levendige wijze essentiële levensvragen aan de.

  23. Waarom we meer Montaigne nodig hebben

    Ruben De Baerdemaeker (leraar Engels, Duits en Nederlands in Gent) schrijft hier over zijn lessen over het essay. Dit (Corona-)jaar liet hij zijn leerlingen zelf vragen stellen en essays schrijven, geïnspireerd door De Denkende Klas.